Prens William, Earthshot ödülünün dördüncü yılı kapsamında kazanan girişimleri Cape Town’da düzenlenen görkemli bir törende açıkladı. Doğa restorasyonu, enerjiye erişim ve temiz enerji odaklı projelere mali destek sağlanacağını duyurdu.
Ödül alan beş proje toplamda 5 milyon sterlin değerindeki hibe fonunu paylaşacak. Emmy ödüllü aktör Billy Porter, model Heidi Klum ve televizyon sunucusu Bonang Matheba gibi ünlü isimlerin yer aldığı yaklaşık 2 bin kişilik törende, ‘’yeşil halı’’da fotoğraf çektirecek katılımcılardan sürdürülebilir kıyafetler giymeleri istendi.
Ekim 2020 tarihinde başlatılan ve dördüncüsü düzenlenen Earthshot Ödülü, kraliyet ailesi tarafından 2050 yılına kadar iklim ve doğa çözümlerine 50 milyon sterlin tutarında fon sağlamak üzere hayata geçirildi.
Ödülün amacı, farklı küresel çevresel soruna çözüm üreten beş yenilikçiden her birine 1 milyon sterlin tutarında hibe sağlanması.
Bunun yanı sıra geçmişte kazanan girişimler, ödülün getirdiği uluslararası tanıtım ve ağ kurma fırsatları sayesinde çok daha büyük destekler de elde etti.
Bu yılın kazananları:
Atıksız bir dünya inşa etmek
Kenya’dan Keep it Cool adlı topluluk liderliğindeki girişim, düşük karbonlu soğuk depolama ve gıda taşımacılığı sistemlerini ölçeklendirme konusundaki çalışmalarıyla ödül kazandı.
Güneş enerjisiyle çalışan soğuk depolama üniteleri tasarlayan girişim, bunları balıkların indirildiği noktalarda kullanıma sunmaya başladı. Ayrıca, düşük karbonlu ve sıcaklık kontrollü lojistikle 1600’ün üzerinde perakende noktasına ulaşım sağlıyor.
Halihazırda 4 bin 500 üyeyi temsil eden sekiz balıkçı kooperatifiyle çalışan Keep it Cool’un çabaları sayesinde, daha önce israf olabilecek avın yüzde 25’i kurtarıldı.
Daha az atık üretilmesine imkan sunan girişim aynı zamanda çalışanların daha yüksek gelir elde etmelerini sağlıyor.
İklim değişikliğiyle mücadele
Atık ısının yeniden kullanımı, enerji fiyatları ve hızla büyüyen yapay zeka endüstrisinden kaynaklanan enerji israfına ilişkin artan endişeler nedeniyle son aylarda Küresel Kuzey’de büyük bir odak noktası haline geldi.
Amerika Birleşik Devletleri’nden Advanced Thermovoltaic Systems, atık ısıyı yakalayarak elektriğe dönüştüren yeni bir süreç geliştirdi. Bu işlem, fabrikalar ve diğer endüstriyel alanlarda kolayca kurulabilen konteyner boyutundaki ünitelerde gerçekleştiriliyor.
Süreçte kullanılan plakalar, akıllı telefon boyutunda olup hareketli parça içermiyor. Bu da taşıma, kurulum ve ölçeklendirmeyi kolaylaştırıyor. Sistemdeki çoğu bileşenin yeniden kullanılabilir ve değiştirilebilir olması özelliği sayesinde atık miktarı azaltılıyor.
Advanced Thermovoltaic Systems, 2030 yılına kadar 100’den fazla endüstriyel tesiste faaliyete geçmeyi ve 3,5 milyon ton karbondioksit emisyonunu azaltmayı hedefliyor.
Doğayı koruma ve yeniden canlandırma
Earthshot Ödülü’nü kazananlarının hepsi teknolojik yenilikler üreten startuplar ya da ölçek büyüten işletmeler değil.
Bu kategorinin kazananı, Kazakistan’daki Altın Bozkır çayırlarını ve sulak alan habitatlarını korumak ve restore etmek için çalışmalar yürütüen Altyn Dala Koruma Girişimi oldu.
İngiltere’nin üç katından daha büyük bir alana yayılan bu habitattaki prehistorik çayırların yarısı tahrip oldu.
Bu durum, Saiga Antilobu gibi türleri tehlikeye attı. Girişim, bu türü yok olmanın eşiğinden kurtarmakla tanınıyor. Şu anda ‘’kritik tehlike altında’’ yerine ‘’yakın tehlikede’’ olarak sınıflandırılıyor.
Girişimin çalışma ortakları arasında Fauna & Flora, Frankfurt Zooloji Derneği ve Kraliyet Kuşları Koruma Derneği yer alıyor.
Uzun vadeli hedefi, tamamen işlevsel bir otlak ekosistemini restore etmek olan girişim, 2030 yılına kadar 700’den fazla personel istihdam etmeyi planlıyor.
Okyanusların yeniden canlandırılması
“Okyanusların Yeniden Canlandırılması” kategorisinin 2024 kazananı, Aralık 2022’de sona eren COP15 biyolojik çeşitlilik zirvesinde kurulan Doğa ve İnsanlık için Yüksek Hedef Koalisyonu oldu.
119 ülkeden oluşan koalisyon, bu on yıl içinde kara ve denizlerin yüzde 30’unun doğa için korunmasını savunuyor.
Başlangıçta 70 ülkeden oluşan koalisyon, zaman içinde iki katından fazla büyüdü. Earthshot Ödülü, bu kapsamdaki ülke katılımının, biyolojik çeşitliliği zengin ekosistemlerde yıkıcı faaliyetlerin önlenmesinde önemli rol oynayabileceğine inanıyor.
Koalisyon kapsamındaki çalışmalar, teknik uzmanlığın sağlanması ve paylaşılmasını; aynı zamanda politika yapıcılarla işbirliği ve siyasi-kamusal desteğin oluşturulmasını içeriyor.
Hava kalitesinin iyileştirilmesi
Ganalı gençlerin öncülüğünde faaliyet gösteren GAYO, su kaynaklarını, toprağı ve havayı kirletebilen açık hava yakma yöntemlerini engellemek için gösterdiği özverili çalışmaları nedeniyle bu ödüle layık görüldü.
GAYO, atık yönetimi değer zinciri boyunca, özellikle ekonomik olarak savunmasız gruplara odaklanarak onları istihdam ediyor ve eğitiyor.
Atıkları çöplüğe göndermek veya açık alanda yakmak yerine, kompost ve odun kömürü briketleri satarak geçimlerini sağlamaları için onları destekliyor.
GAYO, geçtiğimiz yıl 170 ton atığı açık hava yakma işleminden ve çöp sahalarından kurtardı.
Girişimin kurucu ortağı ve yöneticisi Desmond Alugnoa, şu anda 150 çalışanla faaliyet gösteren GAYO’nun bu on yıl içinde, Afrika’nın en büyük şehirlerinde 500 çalışanla hizmet vermesini hedefliyor.
Kaynak:
