UNESCO, dijital platformlar ve yapay zekâ şirketlerinin gazetecilik içeriklerinden yararlanması karşısında haber kuruluşlarının adil şekilde ücretlendirilmesini amaçlayan yeni bir küresel istişare süreci başlattı. Kurum, bağımsız gazeteciliğin geleceğini korumak için medya ekonomisinde yaşanan dönüşüme karşı acil adımlar atılması gerektiğine dikkat çekti.
Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), haber içeriklerinin dijital platformlar ve yapay zekâ şirketleri tarafından giderek daha fazla kullanıldığı bir dönemde, gazetecilik faaliyetlerinin sürdürülebilirliğini desteklemek amacıyla “Haberler İçin Adil Ücretlendirme Rehberi” taslağına yönelik küresel bir danışma süreci başlattı.
İstişareye açılan taslak metin, medya sektöründe son yıllarda yaşanan köklü değişimlere dikkat çekiyor. Kamu yararına gazeteciliğe ayrılan finansmanın azalması, yerel ve topluluk temelli haber kuruluşlarının küçülmesi ya da faaliyetlerini sonlandırması ve sektörü etkileyen diğer sorunlar, bilgi ekonomisinin yapısında kalıcı bir dönüşüm yaşandığını ortaya koyuyor.
Haber ekonomisinde güç dengesi değişiyor
UNESCO’ya göre, az sayıdaki büyük uluslararası dijital platform ve yapay zekâ şirketi, medya ile kamuoyu arasındaki ilişkide merkezi bir aracı konuma yükseldi. Bu aktörler, kullanıcıların hangi içeriklere erişeceğini belirlerken gazeteciliğin kitlelere ulaşma koşullarını da şekillendiriyor. Ayrıca dijital reklam pazarlarına erişimi kontrol ederek haber kuruluşlarının ekonomik faaliyet gösterdiği zemini önemli ölçüde değiştiriyor.
Bu nedenle UNESCO, hükümetler, düzenleyici kurumlar, medya kuruluşları, sivil toplum örgütleri, akademisyenler ve diğer paydaşlardan 30 Temmuz’a kadar görüş ve önerilerini paylaşmalarını istedi.
Katılımcılar çevrim içi anket aracılığıyla taslak metne ilişkin değerlendirmelerini paylaşabilecek. UNESCO, özellikle ifade özgürlüğünün korunması, medyanın ekonomik sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi ve yapay zekâ çağında bağımsız gazeteciliğin desteklenmesine yönelik önerilere odaklanıyor.
Başvurular İngilizce, Fransızca ve İspanyolca dillerinde yapılabilecek.
UNESCO, son başvuru tarihinden önce görüş alışverişini kolaylaştırmak amacıyla üç çevrim içi bölgesel yuvarlak masa toplantısı düzenleyecek. Toplantılar; Asya-Pasifik ve Arap ülkeleri, Afrika ile Avrupa ve Amerika kıtaları ile Karayipler bölgelerinden katılımcıları bir araya getirecek.
Hazırlanan taslak rehber, UNESCO’nun 2023 yılında yayımladığı ve medya sürdürülebilirliği, çeşitliliği ve çoğulculuğun desteklenmesini öngören Dijital Platformların Yönetişimi Rehberi üzerine inşa edildi.
Çalışma ayrıca kurumun üretken yapay zekâ yönetişimi, insan hakları etki değerlendirmeleri ve gazeteciliğin adil biçimde desteklenmesine yönelik uluslararası ilkeler üzerine yürüttüğü çalışmalalardan da kaynaklanıyor.
Yıl sonuna doğru yayımlanması planlanan nihai rehber metnine, istişare sürecinde paylaşılan görüş ve önerileri özetleyen kapsamlı bir değerlendirme raporu da eşlik edecek. Böylece UNESCO, dijital platformlar ve yapay zekâ çağında haberciliğin sürdürülebilirliğine ilişkin küresel ölçekte ortak bir çerçeve oluşturmayı amaçlıyor.
Kaynak:
https://news.us15.list-manage.com/track/click?u=372753f560ef60c400f1a4f3f&id=5c8309f686&e=8b42edf312
