İspanya’nın Alhaurín de la Torre kasabasında bir grup yaşlı kadının el emeğiyle hazırladığı dev tığ işi gölgelikler, yaz aylarında cadde sıcaklığını 10 dereceye kadar düşürüyor. İklim krizine karşı geliştirilen bu yaratıcı dayanışma örneği, kent yaşamını serinletirken, dünyanın farklı şehirlerine de ilham veriyor.
İklim değişikliği etkisiyle her geçen yıl daha bunaltıcı geçen yazlar, dünyanın birçok kentini yeni çözümler aramaya yönlendiriyor. İspanya’nın güneyindeki Malaga kentine bağlı Alhaurín de la Torre kasabasında ise çözüm ne yüksek teknoloji ne de pahalı bir altyapı yatırımı oldu. Kasabanın büyükannelerinin el emeğiyle hazırladığı dev tığ işi gölgelikler bölge sakinlerini bunaltıcı yaz sıcaklarından koruyor.
Girişim, 2019 yılında Eva Pacheco’nun Yaşlılar Sosyal Merkezi ile iş birliği yaparak kasabanın en işlek noktalarından Malaga Caddesi’ni gölgelendirecek büyük bir örgü tente tasarlamasıyla başladı. Amaç, yaz aylarında büyük ilgi gören caddeyi gölgelendirerek hem bölge sakinlerini hem de turistleri güneş çarpması ve aşırı sıcakların oluşturduğu risklerden korumaktı.
Haftada üç saatlik emek, binlerce kişiye serinlik sağladı
Her çarşamba yaklaşık 40 gönüllü kadın bir araya gelerek üç saat boyunca örgü ördü, tığ işi motifler hazırladı ve bunları dev bir örtüye dönüştürdü. İlk aşamada yaklaşık 46 metrekarelik alana yayılan çalışma, yıllar içinde büyüyerek bugün yaklaşık 1.200 metrekareyi aşan devasa bir örtüye dönüştü.
Ortaya çıkan gölgelik yalnızca görsel bir eser olmadı. Yaz aylarında cadde üzerindeki sıcaklığı 10 dereceye kadar düşüren örtü, güneşin zararlı UV ışınlarına karşı da koruma sağlıyor. Suya dayanıklı sentetik ipliklerden üretildiği için yağıştan etkilenmeyen gölgelik, her yaz sonunda sökülerek temizleniyor, onarılıyor ve ertesi yıl yeniden kullanılıyor.
Proje, sıcaklarla mücadelede sağladığı katkının ötesinde önemli bir sosyal etki de yarattı. Çoğunluğu yalnız yaşayan ileri yaştaki kadınlardan oluşan gönüllüler için haftalık buluşmalar, üretmenin yanı sıra sosyalleşme ve dayanışma ortamı oluşturdu. El emeğiyle hazırlanan gölgelikler, kasabanın ortak hafızasının ve birlikte üretme kültürünün simgelerinden biri haline geldi.
Zaman içinde renkli örgüler, Tom Cruise ve Antonio Banderas gibi ünlü isimlerin portrelerinin işlendiği tasarımlarla daha da dikkat çekici bir görünüm kazandı. Başlangıçta yalnızca gölge sağlamak amacıyla hazırlanan örtüler, bugün kasabayı ziyaret eden turistlerin fotoğraf çektirmek için uğradığı simge noktalardan biri olarak öne çıkıyor.
Alhaurín de la Torre’nin başarısı başka yerleşimlere de ilham verdi. Yakındaki Coín kasabasında benzer örgü gölgelikler hazırlanırken, La Línea de la Concepción kentinde mandala desenli gölgelikler kullanılmaya başlandı. Kasabanın ABD’deki kardeş şehri New Iberia da benzer “örgü tavan” uygulamasını hayata geçiren yerlerden biri oldu.
İklim krizinin etkilerine karşı mücadelede büyük ölçekli yatırımlar kadar yerel bilgi, gönüllülük ve toplumsal dayanışmanın da güçlü çözümler üretebildiğini gösteren bu girişim, bazen bir şehrin geleceğini değiştiren fikrin birkaç ilmekle başlayabileceğini ortaya koyuyor.
