Aile sofrasında öğrenilen bir değer, bugün binlerce insanın gıdaya ulaşmasını sağlayan bir teknoloji girişimine dönüşüyor. İşletmelerin fazla yemeklerini çöpe gitmekten kurtarıp ihtiyaç sahiplerine ulaştıran Replate, gıda israfıyla mücadelede büyük bir rol oynuyor.
Maen Mahfoud’un 2016’da temelini attığı Replate, bugün ABD ve Orta Doğu’da 1.500’den fazla işletmeyle çalışarak 3.6 milyon üzerinde fazla gıdayı çöpe gitmekten kurtarıyor ve doğrudan ihtiyaç sahiplerine ulaştırıyor.
Amerika Birleşik Devletleri’nde 2023 verilerine göre üretilen gıdanın yaklaşık üçte biri hiç tüketilmeden çöpe gidiyor. Öte yandan milyonlarca insan sağlıklı gıdaya erişmekte zorlanıyor. Yalnızca Kaliforniya’da beş kişiden biri gıda güvencesizliği yaşıyor ve eyalet sakinleri her yıl 6 milyon ton fazla yemeği çöpe atıyor. Replate, tam da bu boşluğu dolduruyor ve fazla gıdayı dijital bir platform üzerinden ihtiyaç sahibi topluluklara yönlendiriyor.
Replate’in kurucusu ve CEO’su Maen Mahfoud’u bu yola çıkaran şey, çocukluk yıllarından taşıdığı bir alışkanlık oluyor. Mahfoud’un çocukluğunda annesi, o ve kardeşini sofraya oturmadan önce komşularına yemek götürmeye gönderiyor. Mahfoud’un kendi ifadesiyle “herkes doyana kadar sofraya oturulmaz” kuralı, ailesinin yıllarca sürdürdüğü sessiz bir dayanışma pratiği olarak şekilleniyor. Yıllar sonra San Francisco’da bir adamın çöp kutusunda yemek aradığını gören Mahfoud, çocukluğunda öğrendiği bu ilkeyi yeniden hatırlıyor ve bu da onu bu duruma bir çözüm bulmaya yöneltiyor.
Bir uygulamayla çöpe giden yemeği kurtarmak
Mahfoud’un bulduğu çözüm, restoranların ve işletmelerin elinde kalan yemeği tek tek gönüllülerin insafına bırakmak yerine, bunu düzenli işleyen bir randevu sistemine bağlamak oluyor. İşletmeler platform üzerinden bir teslim alma randevusu oluşturuyor, “Food Rescuer” adı verilen kurye ekibi belirlenen saatte gelip yemeği topluyor ve doğrudan yakındaki bir sivil toplum kuruluşuna, sığınma evine ya da gıda bankasına ulaştırıyor. Sistemin diğer yemek bağışı girişimlerinden farkı, işletmelerden hizmet için ücret alması ve buna karşılık kuryelere ödeme yapması. İşletmeler bu hizmet sayesinde çöp döküm bedeli maliyetinden kurtuluyor, vergi avantajlarından yararlanabiliyor ve lojistik süreç için harcayacakları zaman ve iş gücünden tasarruf ediyor. Replate ise bu ücretli model sayesinde kuryelere ödeme yaparak sistemi gönüllülüğe bağımlı olmaktan çıkarıyor ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturuyor. Platform aynı zamanda her teslimatın kaç kilo gıda kurtardığını, kaç öğüne dönüştüğünü ve ne kadar karbon salımı ile su tasarrufu sağlandığını ölçüyor. İşletmeler de bu verileri kendi sürdürülebilirlik raporlarında kullanabiliyor.
Berkeley’den Orta Doğu’ya uzanan bir ağ
Replate, kuruluşunun ilk yıllarında kampüs yemekhaneleri ve yerel restoranlarla sınırlı bir ağla işe başlıyor, zamanla Los Angeles, New York ve Chicago gibi büyük şehirlere yayılıyor. Cisco, Netflix, Boston Consulting Group, Whole Foods, Chipotle ve Walmart gibi kurumsal ortaklar zamanla Replate’in bağışçı ağına katılıyor. 2023’te ise otonom araç şirketi Cruise ile ulusal ölçekte bir iş birliğine imza atılıyor, elektrikli ve sürücüsüz araçlar gıda toplama rotalarında kullanılmaya başlanıyor. Kuruluş bugün faaliyetlerini ABD sınırlarının ötesine, Orta Doğu’ya kadar taşımış durumda.
Replate, 2016’dan bu yana 1.500’den fazla işletmeyle çalışarak 3,6 milyon poundun üzerinde fazla gıdayı çöpe gitmekten kurtarıyor. Bu da milyonlarca öğüne dönüşüyor ve binlerce ton karbon salımının önüne geçilmesini sağlıyor. Mahfoud, Draper Richards Kaplan (DRK) girişimcisi seçilmesinin ardından 2023’te James Irvine Foundation Liderlik Ödülü’nü kazanıyor. Ayrıca Guggenheim NSI bursiyerleri arasında yer alıyor ve Stanford Graduate School of Business tarafından yükselen sosyal girişimci gösteriliyor.
Bugün 50 kişiyi aşan bir ekiple çalışan Replate, kurulduğu günden bu yana bir çocukluk ilkesini teknoloji yardımıyla geniş kitlelere ulaştıran bir girişime dönüşmüş durumda. Mahfoud’un annesinden öğrendiği bu temel kural, bugün iki ayrı kıtadaki operasyonlarla binlerce insana ulaşmaya devam ediyor.
Kaynaklar: replate.org, Cisco Newsroom, Replate Blog, The James Irvine Foundation Leadership Awards, Earth911 Podcast (Sustainability in Your Ear), Chelsea News NY / Our Town, Authority Magazine (Medium)
