Hindistan merkezli tarım teknolojisi girişimi Kheyti’nin geliştirdiği düşük maliyetli “Greenhouse-in-a-Box” (Kutuda Sera) sistemi, milyonlarca küçük ölçekli çiftçiyi kuraklık, aşırı sıcaklık ve zararlı böceklere karşı koruyor. 2022 Earthshot Ödülü’nü kazanan proje, kaynağa göre verimi 6 ila 9 kata kadar artırırken su tüketimini yüzde 90-98 aralığında azaltıyor.
Hindistan’da tarımla uğraşan 100 milyondan fazla küçük ölçekli çiftçi, her yıl kuraklık, ani sıcak hava dalgaları ve öngörülemeyen yağışlarla mücadele ediyor. Arazisi en fazla 1-2 dönümle sınırlı olan ve geçimini buradan sağlayan üreticilerin önemli bir kısmı için geleneksel sera teknolojilerini uygulamak yüksek maliyetler ve aşırı ölçek nedeniyle imkansız hale geliyor. İşte tam bu noktada, 2015 yılında kurulan Hyderabad merkezli girişim Kheyti, “Greenhouse-in-a-Box” (Kutuda Sera) adını verdiği çözümüyle devreye giriyor.
Bir çiftçinin çamur yediğini görmek
Kheyti’nin hikayesi, kurucu ortaklardan Sathya Raghu Mokkapati’nin 17 yaşındayken köyünde tanık olduğu çarpıcı bir anla başlıyor. Mokkapati, açlıktan çamur yiyen bir çiftçiyle karşılaşıyor ve ona neden böyle bir şey yaptığını soruyor. Aldığı yanıt ise yıllar boyunca aklından çıkmıyor: Çiftçinin elindeki tüm mahsul telef olmuş ve yaşadığı açlık onu çamur yiyecek kadar çaresiz bırakmış. Bu karşılaşma, yıllar sonra Mokkapati’yi ve ekip arkadaşlarını, küçük çiftçilerin değişen iklim koşullarına rağmen nasıl daha güvenli üretim yapabileceğini sorgulamaya itiyor.
Şirketi kurmadan önce Mokkapati ve arkadaşları, Hindistan genelinde altı ay boyunca yaklaşık bin çiftçiyle bir araya gelerek iklim değişikliğinin tarıma etkilerini gözlemliyor. Bu gözlemlerin ardından 2015 sonunda Sathya Raghu Mokkapati, Kaushik Kappagantulu, Saumya ve Ayush Sharma tarafından Kheyti kuruldu. Şirketin CEO’luğunu Kaushik Kappagantulu, Chief Program Officer görevini ise Saumya yürütüyor.
Bir seradan fazlası
Geleneksel seralara kıyasla çok daha küçük ve ekonomik olan Kheyti’nin modüler sera kiti, 2020’de maliyeti yüzde 85 düşüren tasarım değişikliği sayesinde 65 bin rupilik güncel fiyatını dokuz ayda geri kazandırıyor. Sera bu sayede çiftçiye somut bir fark yaratıyor. Su tüketimi büyük ölçüde azalırken, verim de gözle görülür derecede artıyor. Sıcak günlerde serayı biraz daha serin tutan yapısı sayesinde bitkiler aşırı ısıdan daha az etkileniyor, üstelik güçlü rüzgarlara karşı da dayanıklı. Zararlı böceklerin bitkilere zarar vermesi büyük ölçüde önleniyor, bu da çiftçinin daha az pestisit kullanmasını sağlıyor.
Ürün ailesinin güncel adı “Kheyti Rakshak Net House”. 10 farklı varyantıyla çiftçilere 20’den fazla sebze, ot, meyve ve çiçek türünü ekonomik biçimde yetiştirme imkanı sunuyor.
Kheyti’nin işi yalnızca sera kurmakla da sınırlı değil. Şirket, çiftçilere sera satın alabilmeleri için uygun kredi bağlantıları sağlıyor, başlangıç gübresi ve tohum desteği veriyor, tarım tavsiyeleri paylaşıyor ve en kritik adımlardan biri olarak çiftçilerin ürünlerini büyük market zincirlerine satmasına aracılık ediyor. Böylece hem üretim hem de pazarlama sürecinde uçtan uca bir destek modeli sunulmuş oluyor.
Bugün “Greenhouse-in-a-Box” fikri binin üzerinde çiftlikte hayata geçirilmiş durumda. Kheyti, Bank of Baroda ile de bir ortaklık yürütüyor. Marico Innovation Foundation’ın (MIF) kendi açıklamalarına göre, Scale-Up Programı kapsamında şirket 2.500’den fazla çiftçiye eğitim ve pazar erişimi desteği sağlıyor. Bu program çerçevesinde çiftçilerin gelirlerinde on ile on beş kat artış hedefleniyor.
Şirketin faaliyet alanı da giderek genişliyor: Telangana ve Karnataka’da başlayan çalışmalar, bugün Rajasthan, Bihar ve Madhya Pradesh gibi eyaletlere kadar yayılmış durumda.
Kheyti’nin projesi 2022 yılında, İngiltere Prensi William tarafından kurulan ve “Eko Oscarlar” olarak da anılan Earthshot Ödülü’nün “Doğayı Koru ve Onar” kategorisinde birincilik kazandı. Dünya genelinden yüzlerce başvuru arasından seçilen Kheyti, bu kategoride 1 milyon sterlinlik ödülün sahibi oldu. Ödül töreninde konuşan Kheyti CEO’su Kaushik Kappagantulu, dünyanın küçük çiftçilere bağımlı olduğunu ancak bu çiftçilerin yaşam koşullarının dünyanın en zorlu koşulları arasında yer aldığını vurguladı. 2021 yılında Elevate Prize’ı kazanan Kaushik Kappagantulu ve şirketi Kheyti, bu organizasyonla birlikte ikinci uluslararası ödülünü kazanmış oldu. Girişimin destekçileri arasında MIT Solve, Acumen Fund, Ceniarth ve MassChallenge gibi kuruluşlar da bulunuyor.
Kheyti’nin kendi açıklamasına göre Earthshot Ödülü’nün getirdiği görünürlük ve ağ, şirketin yatırımcılar, STK’lar, kurumsal ortaklar ve devlet kurumlarıyla yeni kapılar açmasını sağladı. Ödülün ardından çiftçi sayısında beş kat büyüme yaşandı ve ekip neredeyse iki katına çıktı. Şirketin hedefi, 2027 yılına kadar 50 bin çiftçiye Greenhouse-in-a-Box ulaştırmak.
Ödülün ardından Prens William’ın Güney Londra’da, malzemeleri Kheyti’nin Hindistan’daki bir serasından temin edilen bitki bazlı Earthshot burgerleri servis etmesi de projeye uluslararası ilgiyi artıran anlardan biri oldu.
Büyüyen bir vizyon
Earthshot Ödülü’nün sağladığı küresel görünürlüğe dikkat çeken Kaushik Kappagantulu; kırsal yoksulluk ve iklim değişikliğinin tek başlarına çözemeyecekleri kadar büyük sorunlar olduğunu, ancak gençlerin, yatırımcıların ve uzmanların tarım teknolojilerine (agritech) ilgisinin her geçen gün arttığını vurguluyor.
İklim istikrarsızlığı ve gelir dalgalanmaları, Hindistan’da nüfusun büyük kısmını besleyen ve en önemli istihdam kaynağı olan tarım sektörünü her geçen gün zorlaştırıyor. Kheyti’nin “kutuda sera” modeli ise bu tabloda küçük ama etkisi giderek büyüyen bir çözüm olarak çiftçilere umut olmaya devam ediyor.
Kaynaklar: Wikipedia, kheyti.com, The Better India, CB Insights, LiveMint, The South First, Cartier Philanthropy, Marico Innovation Foundation, Earthshot Prize, CNN, Fox News
