Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), Avrupa’nın iklim krizinin etkilerini en hızlı hisseden kıta haline geldiğini açıkladı. Batı Avrupa’da kayıtlardaki en sıcak haziran ayı yaşanırken, aşırı sıcaklar can kayıplarını artırdı, kuraklığı derinleştirdi ve orman yangını riskini büyüttü.
Avrupa, 1970’li yıllardan bu yana görülen en şiddetli sıcak hava dalgalarından biriyle karşı karşıya. Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) ile Avrupa Birliği’nin Copernicus İklim Değişikliği Servisi’nin yayımladığı son verilere göre, 2026 altıncı ayı Batı Avrupa’da şimdiye kadar kaydedilen en sıcak haziran ayı oldu. Dünya genelinde ise bu yılın haziranı, kayıtların tutulmaya başlandığı dönemden bu yana ikinci en sıcak haziran oldu.
Uzmanlara göre yaşananlar geçici bir sıcak hava dalgasından çok daha fazlasını ifade ediyor. Avrupa artık iklim değişikliğinin etkilerini en hızlı yaşayan kıta konumunda.
Rekorun arkasında ısınan denizler var
Uzmanlar, sıcak hava dalgasının en önemli nedenlerinden birinin denizlerdeki olağanüstü ısınma olduğuna dikkat çekiyor.
Copernicus verilerine göre haziran ayında kutup bölgeleri dışındaki okyanusların ortalama deniz yüzeyi sıcaklığı tarihin en yüksek seviyesine ulaştı. Böylece Haziran 2024’te kırılan önceki rekor da geride bırakıldı. Bilim insanları bu yükselişte Ekvator Pasifik’te yeniden güçlenen El Niño koşullarının da etkili olduğunu belirtiyor.
Denizlerde biriken fazla ısı, atmosferi besleyerek sıcak hava dalgalarının daha uzun sürmesine ve daha geniş alanlara yayılmasına zemin hazırlıyor.
“Sessiz katil” uyarısı
Rekor sıcaklıklar Avrupa’da yalnızca termometreleri değil, sağlık sistemlerini de zorluyor. Aşırı sıcaklar nedeniyle sıcaklığa bağlı ölümler artarken, birçok bölgede kuraklık derinleşiyor ve orman yangınlarının görülme olasılığı yükseliyor.
Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) verilerine göre son dört yılda Avrupa’da 200 binden fazla kişi sıcaklığa bağlı nedenlerle yaşamını yitirdi. WMO ise 2000-2019 döneminde dünya genelinde her yıl ortalama 489 bin kişinin aşırı sıcaklar nedeniyle hayatını kaybettiğini tahmin ediyor.
Bu nedenle uzmanlar aşırı sıcakları “sessiz katil” olarak tanımlıyor. Çünkü sıcak çarpması ve ısı stresi çoğu zaman doğrudan ölüm nedeni olarak kayıtlara geçmese de, kalp-damar ve solunum hastalıklarından böbrek rahatsızlıklarına kadar birçok sağlık sorununu ağırlaştırıyor.
En büyük tehlike geceleri yaşanıyor
Uzmanlar, sıcak hava dalgalarının etkisini değerlendirirken yalnızca gündüz sıcaklıklarına odaklanmanın yanıltıcı olabileceğini, gece sıcaklıklarının da dikkate alınması gerektiğini söylüyor.
WHO İklim ve Sağlık Ortak Ofisi’nden aşırı sıcak uzmanı Armel Castellan, “Gündüz 38 dereceye ulaşıp gece 18 dereceye düşen bir gün ile gündüz 36 derece olup gece boyunca 25 derecenin altına inmeyen bir gün arasında büyük fark var. Sağlık açısından ikinci senaryo çok daha tehlikeli.” diyor.
Birleşmiş Milletler, aşırı sıcakların yeni iklim düzeninin en büyük risklerinden biri haline geldiğine dikkat çekerek uluslararası iş birliğini hızlandırıyor.
WMO’nun da aralarında bulunduğu 10 BM kuruluşu, erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi, bilimsel verilerin geliştirilmesi, toplumları sıcak hava dalgalarına hazırlamak ve ülkelerin sağlık ile afet yönetimi kapasitesini artırmak amacıyla ortak çalışmalar yürütüyor.
Bu kapsamda BM’nin sağlık ve meteoroloji kuruluşları, ülkelerin sıcak hava dalgalarına karşı daha etkin önlem alabilmesi için güncellenmiş Isı-Sağlık Eylem Rehberi’ni bugünlerde yayımladı.
Haziran ayında rekor kıran ülkeler
WMO’nun derlediği verilere göre Avrupa’da birçok ülke kendi tarihinin en yüksek sıcaklık değerlerini gördü:
- Danimarka: 1975’ten bu yana ilk kez 37°C ile yeni ulusal rekorunu kırdı.
- Fransa: 24 Haziran’da ülke genelinde ortalama sıcaklık 30,0 °C ulaştı. Pulluau kasabasında 43,8°C ölçülürken, gece sıcaklığı ortalaması 22°C ile ülke tarihinin en yüksek seviyesine çıktı.
- Hollanda: 26 Haziran’da 39,4°C ile ülke tarihinin en yüksek sıcaklığı kaydedildi.
- İspanya: Birçok kent 40°C’nin üzerine çıkarken, Bilbao 42,7°C ile şimdiye kadarki en yüksek sıcaklığı gördü.
- İsviçre’nin Basel kentinde sıcaklık 39°C ile tüm zamanların rekorunu kırdı.
Uzmanlara göre bu veriler tek başına bir sıcak hava dalgasını değil, Avrupa’nın hızla değişen iklimini ortaya koyuyor. Sera gazı emisyonlarında güçlü ve kalıcı bir düşüş sağlanmadığı sürece kıta genelinde daha sık yaşanan sıcak hava dalgaları, kuraklıklar ve orman yangınlarının yeni normal haline gelmesi bekleniyor.
Kaynak:
https://news.us15.list-manage.com/track/click?u=372753f560ef60c400f1a4f3f&id=5126a2f3a2&e=8b42edf312
