252 milyon yıl önce meydana gelen büyük kitlesel yok oluşu inceleyen bilim insanları, deniz canlılarının küresel ısınma ve oksijen yetersizliğine karşı gösterdiği fizyolojik dayanıklılık farklarının hangi türlerin hayatta kaldığını belirlediğini ortaya koydu. Araştırma, benzer çevresel koşullar nedeniyle günümüzdeki biyolojik çeşitlilik krizinde de paralel bir durum yaşanabileceğine işaret ediyor.
Dünya tarihindeki en büyük kitlesel yok oluşun nedenlerine ilişkin yürütülen yeni bir araştırma, deniz ekosistemlerini kalıcı olarak değiştiren olayın arkasında türlerin fizyolojik özelliklerinin bulunduğunu ortaya koydu.
Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, Permiyen Dönemi’nin sonunda yaşanan hızlı küresel iklim değişikliği sırasında deniz canlılarının artan sıcaklık ve azalan oksijen seviyelerine karşı gösterdiği dayanıklılık, hangi canlı gruplarının yok olacağını, hangilerinin ise yeni dönemin baskın canlıları haline geleceğini belirledi.
Araştırmacılar, Paleozoik dönemin baskın deniz canlıları arasında yer alan brakiyopodlar ve krinoidlerin (deniz zambakları), günümüzde deniz ekosistemlerine hakim olan çift kabuklular, gastropodlar (deniz salyangozları) ve diğer modern gruplara kıyasla sıcaklığa bağlı oksijen kaybından çok daha fazla etkilendiğini ortaya koydu.
Okyanusların değişimi deniz yaşamını şekillendirdi
Permiyen Dönemi’nin sonunda yaşanan küresel iklim değişikliği sırasında okyanuslar hızla ısındı, çözünmüş oksijen miktarı azaldı ve deniz suyu daha asidik hale geldi. Bu süreç, Dünya tarihindeki en büyük kitlesel yok oluşu tetiklerken deniz ekosistemlerinin yapısını da kökten değiştirdi.
Paleozoik dönemin baskın canlı grupları büyük ölçüde ortadan kalkarken, daha dayanıklı olan modern fauna üyeleri ekolojik boşluğu doldurarak milyonlarca yıl boyunca deniz yaşamına hakim oldu.
Araştırmacılar, sıcaklığa bağlı oksijen yetersizliğinin (temperature-dependent hypoxia),Permiyen-Triyas kitlesel yok oluşunun büyüklüğünü, coğrafi dağılımını ve farklı canlı grupları üzerindeki seçici etkisini aynı anda açıklayabilen ilk mekanizma olduğunu ifade etti.
Günümüz için de önemli bir uyarı
Araştırmaya göre, yaklaşık 252 milyon yıl önce yaşanan çevresel koşullar ile günümüzde küresel ısınmanın etkisiyle okyanuslarda gözlenen sıcaklık artışı ve oksijen kaybı arasında dikkat çekici benzerlikler bulunuyor.
Bilim insanları, bu nedenle deniz canlılarının çevresel değişimlere karşı sahip oldukları fizyolojik toleransların, yalnızca geçmişte yaşanan kitlesel yok oluşu anlamak açısından değil, günümüzde hızlanan biyolojik çeşitlilik krizinde hangi türlerin daha büyük risk altında olduğunu öngörmek açısından da kritik önem taşıdığına dikkat çekiyor.
Araştırma, iklim değişikliğinin neden olduğu okyanus ısınması ve oksijen kaybının sürmesi halinde, 252 milyon yıl önce deniz yaşamını köklü biçimde dönüştüren seçici yok oluş mekanizmasının bugün de biyolojik çeşitlilik üzerinde benzer etkiler yaratabileceğini ortaya koyuyor.
Kaynak:
