Birleşmiş Milletler’in yayımladığı yeni rapor, silahlı çatışmaların çocuklar üzerindeki yıkıcı etkisinin 2025 yılında tarihi bir zirveye ulaştığını ortaya koydu. Geçen yıl dünya genelinde 24 binden fazla çocuk savaşların doğrudan mağduru olurken, ilk kez devlet orduları ve hükümet güçleri çocuklara yönelik ağır hak ihlallerinde silahlı grupların önüne geçti.
BM’nin “Çocuklar ve Silahlı Çatışmalar” (CAAC) başlıklı yıllık raporuna göre, 2025 yılında çocukları etkileyen 38 bin 558 ağır ihlal doğrulandı. Bu ihlallerden 24 bin 174 çocuk etkilendi ve birçok çocuk aynı anda birden fazla ihlale maruz kaldı. Mağdurların yaklaşık üçte birini kız çocukları oluşturdu.
Veriler, BM’nin çocuklar ve silahlı çatışmalar izleme mekanizmasını kurduğu 30 yıl öncesinden bu yana kaydedilen en yüksek rakamlara işaret ediyor.
Devlet güçleri ilk kez başlıca fail oldu
Raporun en dikkat çekici bulgularından biri, çocuklara yönelik ağır ihlallerde sorumluluğun giderek daha fazla devlet aktörlerine kayması oldu. İlk kez hükümet güçleri; çocuk ölümleri ve yaralanmaları, okullar ve hastanelere yönelik saldırılar ile insani yardımların engellenmesi gibi ihlallerde başlıca fail olarak kayıtlara geçti.
Çocukların öldürülmesi ve sakat bırakılması, okullar ile hastanelere yönelik saldırılar ve insani yardımların engellenmesi gibi ihlallerde devlet güçlerinin rolünün belirgin şekilde arttığı belirtildi.
BM Genel Sekreteri’nin Çocuklar ve Silahlı Çatışmalar Özel Temsilcisi Vanessa Frazier, 2025’i çocukların korunması açısından “izleme çalışmalarının başladığı günden bu yana en karanlık dönemlerden biri” olarak nitelendirdi. Çocukları korumakla yükümlü devletlerin bizzat bu acıların parçası haline gelmesinin uluslararası hukuk sistemindeki zayıflığa işaret ettiğini belirtti.
Rapora göre en fazla ihlalin yaşandığı bölgeler arasında işgal altındaki Filistin Toprakları ve İsrail, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Nijerya, Myanmar ve Somali yer aldı.
2025 yılında doğrulanan verilere göre 6 bin 266 çocuk yaşamını yitirirken, 7 bin 958 çocuk yaralandı veya kalıcı sakatlık yaşadı. Bir önceki yıla göre çocuk ölümlerinde yüzde 34, yaralanmalarda ise yüzde 10 artış kaydedildi.BM, özellikle yoğun nüfuslu bölgelerde patlayıcı silah kullanımının yaygınlaşmasının sivil kayıpları artırdığına dikkat çekti. Raporda ayrıca hedef belirleme süreçlerinde yapay zekâ teknolojilerinin giderek daha fazla kullanıldığı ve bunun da yeni riskler doğurduğu belirtildi.
Yardımlar engellendi, çocuklar kaçırıldı
Çocuklara yönelik en yaygın ihlaller arasında insani yardımların engellenmesi de yer aldı. Geçen yıl bu kapsamda 8 bin 322 vaka doğrulanırken, 6 bin 607 çocuğun silahlı gruplar veya güçler tarafından çatışmalarda kullanılmak üzere işe alındığı tespit edildi.
Bunun yanı sıra 5 bin 129 çocuk kaçırıldı. Bu çocukların önemli bir bölümünün zorla silah altına alındığı, çalıştırıldığı veya cinsel şiddete maruz bırakıldığı bildirildi.
Rapor, çocuklara yönelik cinsel şiddetin de endişe verici boyutlara ulaştığını ortaya koydu. Özellikle toplu tecavüz vakalarının bazı çatışma bölgelerinde sistematik bir savaş yöntemi olarak kullanılmaya devam ettiği vurgulandı.
Kara mayınları ve savaşlardan kalan patlayıcı kalıntılar, çatışmaların sona ermesinin ardından çocuklar için ölümcül bir tehdit olmayı sürdürüyor. Bu mühimmatlar her yıl yüzlerce çocuğun ölümüne veya sakatlanmasına neden olurken, hayatta kalanlar uzun süreli fiziksel engeller, psikolojik travmalar ve eğitimden kopma gibi sorunlarla mücadele ediyor.
Rapora göre 2025 yılında bin 667 çocuk, silahlı taraflarla bağlantılı olduğu veya bağlantılı olduğundan şüphelenildiği gerekçesiyle gözaltına alındı. BM, bu çocukların fail değil mağdur olarak değerlendirilmesi ve gözaltının yalnızca son çare olarak uygulanması gerektiğini vurguladı.
Umut veren gelişmeler de yaşandı
Karanlık tabloya rağmen rapor, çocukların korunmasına yönelik bazı ilerlemelerin kaydedildiğini de ortaya koydu. Geçen yıl silahlı güçler veya gruplarla ilişkisi bulunan 13 bin 112 çocuk koruma ve yeniden topluma kazandırma programlarından yararlandı.
Somali, Ukrayna ve Kolombiya gibi ülkelerde çatışan taraflar çocukların korunmasına yönelik yaklaşık 40 farklı taahhütte bulundu. Bu girişimler arasında güvenli teslim mekanizmaları, kapasite geliştirme çalışmaları ve taraflar arasında yürütülen diyalog süreçleri yer aldı.
BM, Çocuklar ve Silahlı Çatışmalar gündeminin 30. yılına girilirken, verilen sözlerin artık somut eylemlere dönüşmesi gerektiğinin altını çizdi.
Kaynak:
https://news.us15.list-manage.com/track/click?u=372753f560ef60c400f1a4f3f&id=d0a91833c0&e=8b42edf312
