Türkiye’nin ulusal karbon piyasasının temelini oluşturan Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği yürürlüğe girdi. Yeni sistemle yüksek emisyonlu sanayi tesisleri için emisyonların izlenmesi, doğrulanması ve karbon tahsisatlarının yönetilmesine ilişkin kapsamlı bir dönem başlarken, işletmelerin karbon maliyetlerini üretim ve yatırım kararlarına dahil etmesi gerekecek.
Türkiye’nin iklim politikaları ve yeşil dönüşüm hedefleri doğrultusunda oluşturulan Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) için önemli bir adım atıldı. ETS Yönetmeliği, 27 Ağustos 2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Yönetmelikle ulusal karbon piyasasının işleyişi, sera gazı emisyon izinleri, emisyonların izlenmesi ve doğrulanması, tahsisatların dağıtımı ile alım satımına ilişkin kurallar netleştirildi.
Yeni sistem özellikle yüksek emisyonlu sanayi tesisleri açısından karbon yönetimini doğrudan üretim, yatırım ve maliyet kararlarının bir parçası haline getiriyor.
Hangi tesisler ETS kapsamında olacak?
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi, Yönetmeliğin EK-1’inde belirtilen faaliyetleri gerçekleştiren Kategori B ve Kategori C tesislerini kapsıyor.
Tesisler yıllık sera gazı emisyon miktarlarına göre üç gruba ayrılıyor. Buna göre yıllık emisyonu 50 bin ton karbondioksit eşdeğerine kadar olan tesisler Kategori A, 50 bin tonun üzerinde ve 500 bin ton karbondioksit eşdeğerine kadar olanlar Kategori B, 500 bin ton karbondioksit eşdeğerinin üzerinde emisyon üretenler ise Kategori C olarak sınıflandırılıyor.
Buna göre yıllık emisyonu 50 bin ton karbondioksit eşdeğerinin üzerinde bulunan ve EK-1 kapsamındaki faaliyetlerden birini gerçekleştiren tesisler ETS kapsamına alınacak.
Başta yakıt yakma faaliyetleri olmak üzere petrol rafinerileri, kok üretimi, demir-çelik, alüminyum, çimento, kireç, cam, seramik, kâğıt ve kimya gibi yüksek emisyonlu sanayi faaliyetleri kapsam dahilinde bulunuyor.
Bazı tesisler ETS kapsamı dışında kalacak
Yönetmelik, belirli faaliyetler için istisnalar getiriyor. Okul, üniversite ve hastaneler ile savunma sanayi kuruluşlarına ait tesisler, ilgili faaliyetleri bakımından ETS kapsamının dışında tutuluyor. Bununla birlikte bu tesislerin sera gazı emisyonlarını izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri devam ediyor.
Ar-Ge faaliyetlerinin yürütüldüğü tesis bölümleri, yalnızca biyokütle kullanan tesisler ve yönetmelikte tanımlanan bazı askerî unsurlar ise düzenlemenin genel kapsamı dışında yer alıyor.
ETS kapsamındaki işletmelerin sera gazı emisyonuna neden olan faaliyetlerini sürdürebilmeleri için İklim Değişikliği Başkanlığından sera gazı emisyon izni almaları zorunlu olacak.
Başkanlık, izin başvurularını en geç 60 gün içerisinde değerlendirecek. Verilen emisyon izinleri beş yıl süreyle geçerli olacak. İşletmelerin izin süresinin sona ermesinden en az altı ay önce yenileme başvurusu yapmaları gerekecek.
Karbon piyasasından EPİAŞ sorumlu olacak
Türkiye’nin ulusal karbon piyasasının işletilmesi Enerji Piyasaları İşletme AŞ (EPİAŞ) tarafından gerçekleştirilecek.
Sistemde iki temel piyasa yapısı bulunacak. Tahsisatlar ilk olarak ihale yöntemiyle birincil piyasada satışa sunulacak. İşletmeler daha sonra tahsisatlarını ikincil piyasada sürekli ticaret yöntemiyle alıp satabilecek.
Birincil piyasada tahsisatlar ihale yoluyla satışa çıkarılırken, ikincil piyasada sürekli ticaret yöntemi uygulanacak.
Karbon fiyatlarında aşırı dalgalanmaların önüne geçmek amacıyla ayrıca piyasa istikrar mekanizması ve piyasa istikrar rezervi oluşturulacak. Karbon Piyasası Kurulu da gerekli gördüğü durumlarda tahsisatlar için asgari ve azami fiyat sınırları belirleyebilecek.
ETS kapsamında işletmelerin her bir tesis için doğrulanmış sera gazı emisyon raporunda yer alan emisyon miktarına karşılık gelen tahsisatı teslim etmeleri gerekecek. Tahsisatların, yükümlülük yılının kasım ayının son iş gününe kadar İşlem Kayıt Sistemi üzerinden teslim edilmesi öngörülüyor.
İlk aşama pilot uygulama olacak
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi’nin ilk aşamasında pilot uygulama dönemiyürütülecek. Pilot uygulamanın kapsamı, süresi ve uygulama esasları; ilgili kurum, kuruluş ve sivil toplum kuruluşlarının görüşleri alınarak Karbon Piyasası Kurulu tarafından belirlenecek.
Türkiye’nin ulusal karbon piyasasının pilot uygulamayla başlayacak olması, işletmelere yeni sisteme uyum sağlamaları için bir hazırlık dönemi sunuyor.
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi ile birlikte sera gazı emisyonları yalnızca çevresel performans göstergesi olmaktan çıkarak işletmelerin maliyetlerini, yatırım kararlarını ve rekabet gücünü etkileyen ekonomik bir unsur haline geliyor.
