Füzyon enerjisi, yıldızların enerji kaynağı olan süreçlerden esinlenerek, neredeyse sınırsız ve temiz enerji üretimi vaat eden bir teknoloji. ‘’Füzyon enerjisi her zaman 10 yıl uzakta’’ sözü sıkça dile getirilen bir klişe. 90’ların sonlarında da 10 yıl uzaktaydı, birkaç yıl önce de hala 10 yıl uzakta deniyordu. Dolayısıyla füzyon, ufukta sürekli uzaklaşan erişilemez bir hedef gibi
Füzyon enerjisi, yıldızların enerji kaynağı olan süreçlerden esinlenerek, neredeyse sınırsız ve temiz enerji üretimi vaat eden bir teknoloji.
‘’Füzyon enerjisi her zaman 10 yıl uzakta’’ sözü sıkça dile getirilen bir klişe. 90’ların sonlarında da 10 yıl uzaktaydı, birkaç yıl önce de hala 10 yıl uzakta deniyordu. Dolayısıyla füzyon, ufukta sürekli uzaklaşan erişilemez bir hedef gibi görünüyor.
Ancak, teknolojik yenilikler ve dinamik sermaye piyasaları sayesinde, füzyon enerjisi geleceğine doğru düşündüğümüzden çok daha hızlı bir şekilde ilerliyor.
Öncelikle, füzyon ve fisyon nükleer terimlerini tanımlamak gerekiyor.
Fisyon atomların bölünmesiyle gerçekleşiyor ve bu da enerjinin açığa çıkmasını sağlıyor. Füzyonda ise, atom çekirdeklerinin çarpışarak birleşmesiyle enerji ortaya çıkıyor ve fisyondan dört kart daha fazla enerji üretiyor. Ayrıca radyoaktif atık üretimi çok daha düşük.
Fisyon nükleer reaktörleri, suyu ısıtarak buhar üretiyor ve buhar da, türbinleri döndürerek elektrik üretiyor. ABD’deki 94 nükleer reaktörden güç üretimi bu şekilde gerçekleşiyor.
Genellikle aşırı çevreci gruplar tarafından yürütülen, bazı yanıltıcı halkla ilişkiler kampanyalarına rağmen, fisyon nükleer enerjisi oldukça güvenli ve az miktarda atık üretiyor. Günümüzde ise elektriği üretmenin en temiz yolu.
Fisyon, son zamanlarda daha küçük, pasif, güvenli ve maliyet etkin enerji üretimi için modüler hale getirilmesine yönelik yeniliklerle gündeme geldi. Bu küçük modüler reaktörlere kısaca ‘’SMR’’ deniyor. Dünya genelinde 70’ten fazla SMR geliştiriliyor ve bu yeni nesil fisyon nükleer reaktörlerin tedarik zincirine sahip olmak için yarış şimdiden başladı. Bu reaktörler, yapay zeka büyümesiyle tetiklenen ‘’hiperskal’’ veri merkezlerinin güç kaynağı olacak.
Öte yandan füzyon, iki atomun çarpışarak büyük miktarda enerji açığa çıkarmasıyla gerçekleşiyor. Dünyanın ilk ve en uzun süreli füzyon makinesi ise Güneş.
Dünya’da, Güneş’in yaptığı gibi atomları füzyonlayacak kadar yüksek sıcaklıklara veya gereken yerçekimi kuvvetine sahip değiliz. En azından şu an için bunu ekonomik bir ölçekte yapmak mümkün değil.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), ‘’Füzyon, fisyon (nükleer enerji santrallerinde kullanılan) ile karşılaştırıldığında her kilogram yakıttan dört kat daha fazla enerji üretebilir ve petrol ya da kömür yakmaktan neredeyse dört milyon kat daha fazla enerji sağlayabilir’ diyor. Ancak, ticari ölçekte uygulanabilirliği şu anda kadar mümkün olmadı. Füzyon yaratmak için harcanan enerji, salınan enerjiden her zaman daha fazla oldu.
Günümüzde bu sorunu çözdüğünü söyleyen bir şirket var. Massachusetts, Davens’te bulunan MIT çıkışlı Commonwealth Fusion Systems, 2027’ye kadar ‘’dünyanın ilk ticari açıdan anlamlı füzyon makinesini’’ sunmayı ve 2030’ların başında ise şebekeye bağlı bir füzyon makinesi sağlamayı taahhüt ediyor.
Şirket, ‘’Bu taahhüt, füzyon enerjisinin dünya çapında şebeke ölçeğinde ilk kez kullanılabilir olmasını sağlayacak. 2030’ların başında, 400 megavatlık sürekli füzyon enerjisini eyaletin elektrik şebekesine bağlayacağız. ARC’nin enerji santralini inşa etmek ve işletmek için yüzlerce yeni iş yaratmasını bekliyoruz’’ açıklamasını yaptı.
Potansiyel füzyon reaktörü, Virginia Valisi Glenn Youngkin’in enerji planını mükemmel bir şekilde tamamlıyor. Bu plan, ‘’nükleer, doğalgaz, yenilenebilir enerji ve yeni enerji kaynaklarını kullanarak, Virginia eyaletinin artan enerji ihtiyaçlarını karşılamayı’’ hedefliyor.
Dünyanın ihtiyaç duyduğu türde ‘’her şey dahil’’ enerji yaklaşımı, küresel enerji talebindeki artışı karşılamak için farklı enerji türlerinin kullanılması gerektiği anlamına geliyor. Doğalgaz, nükleer fisyon, ileri düzey jeotermal, hidroelektrik, rüzgar veya güneş enerjisi olmak üzere Dünya her birine ihtiyaç duyuyor ve bunların bol, güvenilir, uygun fiyatlı ve giderek daha temiz olması bekleniyor.
Enerji alanındaki yenilikler, ekonomileri refaha taşıyor ve insanların yoksulluktan çıkmalarına yardımcı oluyor.
Füzyon alanında gündeme gelen yeniliklerle, her zaman sadece on yıl uzaklıkta olduğunu düşündüğümüz bir geleceğe doğru hızla ilerliyor olabiliriz.
Kaynak:
