Avrupa’nın en ünlü mumyası Ötzi, 5 bin yıl önce Alpler’de öldürüldü. Kalıntıları hem taş devrine hem de günümüze ışık tutuyor. Ünlü mumya Ötzi, 30 yıl önce Avusturya ile İtalya arasındaki Ötztal Alpler’inde, 3 bin metreye yakın yükseklikteki bir gölün kenarındaki buzullar içinde bulundu. 5 bin yılı aşkın bir süre boyunca güneş, rüzgar ve dondurucu soğuklar
Avrupa’nın en ünlü mumyası Ötzi, 5 bin yıl önce Alpler’de öldürüldü. Kalıntıları hem taş devrine hem de günümüze ışık tutuyor.
Ünlü mumya Ötzi, 30 yıl önce Avusturya ile İtalya arasındaki Ötztal Alpler’inde, 3 bin metreye yakın yükseklikteki bir gölün kenarındaki buzullar içinde bulundu.
5 bin yılı aşkın bir süre boyunca güneş, rüzgar ve dondurucu soğuklar tarafından doğal olarak korunmuş olan Ötzi’nin kalıntıları, hızla küresel bir fenomen haline geldi, sayısız kitap ve belgesele konu oldu.
Bugün, Ötzi’nin yaşlanmış bedeni, İtalya’nın Bolzano şehrindeki Güney Tirol Arkeoloji Müzesi’nde titizlikle korunuyor. Mumyası, özel olarak tasarlanmış bir soğuk odada, sürekli olarak -29.5C derecede muhafaza ediliyor.
Avrupa’nın ilk şehirlerinden ve Mısır’ın ilk piramidinden çok önce yaşamış bir insanın inanılmaz derecede iyi korunmuş kalıntılarını incelemek bilim insanları için de nadir bulunan bir fırsat.
Ötzi kimdir?
Ötzi, ince yapılı, kısa boylu (1.57 metre) ve öldüğünde yaklaşık 46 yaşında olan solak bir insandı. Uzun süre gözlerinin mavi olduğu düşünüldü. Ancak, yapılan genetik analizler sonucunda gözlerinin kahverengi, saçlarının koyu kahverengi ve tipik bir Akdeniz ten rengine sahip olduğu kanıtlandı.
Kan grubu da ‘’0’’ olarak tespit edilen buz adamın laktoz intoleransı vardı. Nadir bir genetik anomali nedeniyle 12. kaburga çiftinin oluşmadığı belirlendi. Diş çürükleri, bağırsak parazitleri, Lyme hastalığı ve diz, kalça, omuzlar ve sırt ağrıları gibi sağlık sorunlarıyla mücadele ettiği belirlendi.
Ötzi, yaşamı boyunca birkaç kaburgasını ve burnunu kırmış, ayrıca tırnaklarındaki yatay oluklar, ölümünden birkaç ay önce tekrarlayan fiziksel stres atakları geçirdiğini gösteriyor. Bu stresin muhtemelen yetersiz beslenmeden kaynaklandığı belirtildi.
Ayrıca genetik olarak arterioskleroza yatkın olduğu ve bir tomografi taraması sonucu da, kalp hastalığının dünyada bilinen en eski örneği olduğu doğrulandı.
Karbon tarihleme yöntemine göre Ötzi, yaklaşık 5 bin 200 yıl önce, MÖ 3350–3110 yılları arasında yaşamıştı.
Ötzi’nin ait olduğu topluluk, Neolitik dönemde Avrupa Alpleri’nin eteklerinde yaşayan tarım ve çobanlık yapan topluluklardı. Genetik izleri, Ötzi’nin kökeninin 8 bin ila 6 bin yıl önce günümüz Türkiye topraklarından Avrupa’ya göç eden Neolitik çiftçilere uzandığını gösteriyor.Bu büyük göç dalgası, kıtanın eski avcı-toplayıcı halklarının yerini alarak Avrupa’da tarım devrimini başlatmıştı.
Annesinden gelen genetik mirası günümüzde tamamen yok olmuş durumda; ancak babasından gelen soy hattı, özellikle Sardinya olmak üzere Akdeniz adalarında yaşayan bazı topluluklarda hala izlenebiliyor.
Ötzi bulunduğunda yalnızca tek bir ayakkabısı vardı. Ancak kısa süre içinde etrafındaki alanda pek çok eşyası gün yüzüne çıkarıldı. Pantalonları ve biri hafif, diğeri daha kalın olan iki kat ceketi, yöredeki koyun ve keçi derilerinden parça parça dikilmişti. Ayakkabılarının içi yabani otlarla doldurulmuş, bağcıkları ise soyu tükenmiş yaban öküzü (aurochs) derisinden yapılmıştı. Başındaki kürk şapka ise kahverengi ayı postundan dikilmişti.
Buz adam, Ötztal Alpleri’ni geçerken sırtında ahşap çerçeveli bir sırt çantası vardı. Ayrıca, içinde 20 ok sapı bulunan geyik derisinden bir kılıf taşıyordu. Çakmaktaşından hançerini, ıhlamur ağacından saplı ve ateşte sertleştirilmiş boynuz uçlu özel bir aletle bilenmişti. Kayın kabuğundan yapılmış, içindeki köz hala tütmekte olan akçaçağaç yapraklarına sarılı kömür parçaları taşıyordu. Bu sayede, dağ başında bile kolayca ateş yakabilecek donanıma sahipti.
Ötzi’nin yanında bulunan en çarpıcı parçalardan biri, neredeyse kusursuz bir ustalıkla yapılmış bakır baltasıydı: Porsuk ağacından yapılmış sapına, sığır derisi ve huş katranıyla sabitlenmiş bu balta, %99,7 saf bakırdan üretilmişti. O döneme göre son derece değerli bir zenginlik göstergesiydi. Bu keşif, Avrupa’da Bakır Çağı’nın başlangıç tarihini tam bir bin yıl geriye çekti.
Kaynak:
