Bogota: Bir şehrin kadınlar etrafında yeniden düzenlenmesine örnek olan şehir

1.Ocak.2020’de Bogota’nın ilk kadın belediye başkanı olarak göreve başlayan Claudia Lopez’in kabinesinin gündeminde ilk günlerden itibaren sosyal katılım için eşit fırsat, iklim krizine uyum sağlanması ve etkilerinin hafifletilmesi ve yolsuzlukla mücadele konuları yer alıyordu.

Bogota, Claudia Lopez’in liderliğinde kadınların ihtiyaçlarını merkeze alan bir bakım sistemi ile şehir yönetimini yeniden şekillendirdi.

Kadınların zaman yoksulluğunu azaltmayı ve toplumsal cinsiyet eşitliğini artırmayı hedefleyen yaklaşımı, sosyal hizmetler ve kentsel planlama açısından devrim niteliğinde bir model oluşturdu ve şehri dönüştürdü.

Bir şehir kendini kadınlar etrafında yeniden düzenleyebilir mi? sorusunun yanıtı onun dört yıllık görev süresinin sonunda ‘’evet’’ oldu.

Kadınların ücretsiz bakım emeği ve zaman yoksulluğu

Bakım sistemleri, evrensel bir gerçeklik olarak her zaman var olan bir olgu. Ancak, bu durum özellikle Küresel Güney ülkelerinde daha da belirgin. 

Sağlık ve emeklilik hizmetlerine kaliteli erişimi garanti eden sosyal güvenlik sistemleri olmadığında, çocukların, yaşlıların ve engelli aile bireylerinin bakımı büyük ölçüde kadınların omuzlarına yükleniyor. Kadınların, ücretsiz bakım emeği yükü nedeniyle yaşadığı ‘’zaman yoksulluğu’’ onların erişebileceği eğitim, mesleki gelişim ve yaşam kalitesi fırsatlarını azaltıyor. Bu durum, onların ekonomik özgürlüklerini ve siyasi yaşama katılımlarını sınırlıyor.

Yaklaşık 8 milyon nüfusa sahip olan Bogota’da nüfusun %52’si kadınlardan oluşuyor. Bu kadınların 1,2 milyonu (%30), sosyoekonomik açıdan kırılgan koşullarda yaşıyor. Sistem tasarlandığında, bu kadınların %20’si kronik hastalıklara sahip olduğunu, %33’ü boş vakitlerinin olmadığını, %70’i lise sonrası eğitime devam edemediğini ve %90’ı düşük gelirli olduğunu bildiriyordu.

Bogota’nın bakım sistemi, ücretsiz bakım emeğinin ekonomiye katkısını tanımayı, bakım emeğini kadınlar ve  erkekler arasında adil bir şekilde yeniden dağıtmayı ve ücretsiz bakım emeğini azaltmayı amaçlıyor.

Bu kapsamda bakıcılara sunulan hizmetler; eğlence, sosyo-duygusal ve hukuki destek gibi refah aktivitelerini; eğitim ve gelir elde etme fırsatlarını içeriyor. Bakıma ihtiyaç duyan kişiler için ise profesyonel bakım hizmetleri ve eğlence aktiviteleri sunuluyor. Aile üyelerine, özellikle erkeklere yönelik kültürel değişim atölyeleri düzenleniyor.

Sistemin en yapısal özelliği eşzamanlılık: Bakım veren kadınlar tercih ettikleri aktivitelere katılırken bakımları üstlenilen kişiler planlanmış yönlendirilmiş hizmetlerden faydalanıyor. 

Sistemin ikinci önemli özelliği esneklik: Mevcut altyapı ve hizmetlerin sisteme entegre olacak şekilde uyarlanması. Bu şekilde okullar, vatandaş hizmet merkezleri, sağlık merkezleri veya adalet evleri gibi kamu altyapıları, bakım sistemi mantığına uygun hizmetlerin birbirini tamamlayarak sağlanması için birer merkez haline getiriliyor. Hizmet sunum saatleri de kadınların ihtiyaçlarına daha iyi yanıt verecek şekilde düzenleniyor.

Üçüncü özellik yakınlık: Bakım sistemini en çok ihtiyaç duyan kadınlara ulaştırmayı hedefliyor. Bu amaçla;

·      Kadınların sistemin hizmetlerine ulaşmak için 800 metreden fazla yürümek zorunda kalmamalarını sağlayan Bakım Blokları,

·      Şehrin yüzde 70’inin kırsal ve erişimi zor olduğu göz önüne alınarak dağınık nüfuslara ulaşmayı hedefleyen Bakım Otobüsleri,

·      Özellikle sağlık hizmetlerini içeren evde bakım hizmetlerini sağlayan sistem, aynı zamanda bakım verenlere yönelik hizmetlerden faydalanmalarını sağlıyor.

Sistemin ölçeği ve kapsamı, Belediye Başkanı Claudia Lopez’in siyasi iradesini ve doğrudan katılımını yansıtıyor. 

Bu sistem, kadınların zaman yoksulluğunu ele almak ve onların topluma katkılarını artırmak adına somut adımlar atmak için diğer şehirlere de ilham vermeyi hedefliyor.