ABD’de iklim biliminin en önemli kurumlarından biri kabul edilen National Center for Atmospheric Research (NCAR), Trump yönetiminin merkezi parçalama planlarına karşı mahkemeye başvurdu. Kurumu yöneten UCAR konsorsiyumu (Atmosfer Araştırmaları Üniversiteler Konsorsiyumu), NCAR’ın dağıtılmasını engellemek için federal hükümete dava açtı.
Colorado’daki mahkemede görülen dava, ABD araştırma topluluğu ile Trump yönetimi arasında şimdiye kadarki en dikkat çekici bilim çatışmalarından biri olarak değerlendiriliyor. Bilim insanlarının ‘’küresel iklim biliminin ana üssü’’olarak tanımladığı merkez, modern atmosfer araştırmalarının temel yapı taşlarından biri kabul ediliyor.
Trump yönetimi, Boulder kentindeki NCAR’ın “iklim tehdidini abarttığını” savunarak kurumun yeniden yapılandırılması gerektiğini öne sürüyor. Yaklaşık 130 üniversiteden oluşan University Corporation for Atmospheric Research (UCAR) ise merkezin parçalanmasının küresel bilim altyapısına zarar vereceğini savunuyor.
Araştırmacılar, merkezin özellikle aşırı hava olaylarını tahmin etmeye yönelik yapay zekâ çalışmalarında kritik rol oynadığını vurguluyor. Angeline Pendergrass, “NCAR’ın kaybedilmesi onlarca yıllık kurumsal bilginin yok olması anlamına gelir. Bu boşluk iki, dört hatta on yılda bile doldurulamaz” dedi.
Davanın odağında, National Science Foundation’ın (NSF) NCAR bünyesindeki bazı birimleri başka kurumlara devretme planı yer alıyor. Tartışmalar özellikle Wyoming’de bulunan süper bilgisayar merkezi üzerinde yoğunlaşıyor.
Mahkemeye sunulan belgeler, Beyaz Saray bütçe ofisinin geçen yıl NSF’ye NCAR’ın faaliyetlerini “yönetimin öncelikleriyle daha uyumlu hale getirme’’ talimatı verdiğini ortaya koydu. Ardından NSF, merkezin yeniden yapılandırılmasına ilişkin öneri sürecini başlattı. Ancak dava dosyasında yer alan belgeler, kamuoyu görüş süreci tamamlanmadan önce süper bilgisayar merkezinin başka bir kuruma devredilmesine karar verildiğini ortaya koydu.
NCAR’ın en önemli altyapılarından biri olan “Derecho” adlı süper bilgisayar, orman yangınlarının yayılımı ve şiddetli fırtınalar gibi olayların incelenmesinde kullanılıyor. Merkezi devralmaya en yakın adayın ise University of Wyoming olduğu belirtiliyor.
Duruşmada Atmosfer Araştırmaları Üniversiteler Konsorsiyumu (UCAR) avukatları, belirsizlik nedeniyle çok sayıda bilim insanının kurumdan ayrıldığını ve bunun bir “beyin göçüne” dönüştüğünü savunuyor. Hükümet tarafı ise henüz nihai bir karar alınmadığını ileri sürüyor.
Davaya bakan Colorado Bölge Mahkemesi yargıcı, kararını “mümkün olan en kısa sürede” açıklayacağını söyledi. Mahkemenin hükümet yani NSF lehine karar vermesi halinde merkezin parçalanma süreci devam edecek; UCAR lehine çıkacak bir karar ise planların geçici olarak durdurulmasını sağlayabilir.
1960 yılında ABD üniversitelerinin ortak atmosfer araştırma merkezi ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulan NCAR, bugün dünya genelindeki hava tahmin sistemleri ve iklim projeksiyonlarının önemli bölümüne altyapı sağlıyor.
Uzmanlara göre merkezin geleceğine ilişkin belirsizlik, yalnızca bilimsel araştırmaları değil; afet hazırlıkları, aşırı hava olaylarının tahmini ve kamu güvenliği gibi alanları da doğrudan etkileyebilir.
Kaynak:
