Güney Pasifik’in küçük ülkesi Nauru’nun, yükselen denizlere karşı korunmak için kendine özgü bir planı var: Para karşılığında vatandaşlık vermek. İklim değişikliği fırtınaların şiddetlenmesine, kuraklıkların devamına ve deniz seviyelerinin yükselmesine yol açarken, dünyanın en küçük üçüncü ülkesi ve iklim değişikliğine en duyarlı ülkelerinden biri olan Nauru, varoluşsal bir tehditle karşı karşıya. Yetkililer, 21kilometrekarelik adada yaşayan 12
Güney Pasifik’in küçük ülkesi Nauru’nun, yükselen denizlere karşı korunmak için kendine özgü bir planı var: Para karşılığında vatandaşlık vermek.
İklim değişikliği fırtınaların şiddetlenmesine, kuraklıkların devamına ve deniz seviyelerinin yükselmesine yol açarken, dünyanın en küçük üçüncü ülkesi ve iklim değişikliğine en duyarlı ülkelerinden biri olan Nauru, varoluşsal bir tehditle karşı karşıya.
Yetkililer, 21kilometrekarelik adada yaşayan 12 bin sakinin tamamının nihayetinde daha yüksek bölgelere taşınması gerekeceğini öngörüyor. Nauru’nun yaşanabilir topraklara sahip olmaması ve bu iddialı yer değiştirme planının ilk aşamasının yaklaşık 60 milyon euro değerinde olması büyük bir sorun yaratıyor.
Hükümet bu projeyi finanse etmek ve milyonlarca euroyu hızla toplamak amacıyla yeni bir yatırım planı tasarladı. Yatırım karşılığı vatandaşlık verme uygulamasına umut bağlamış durumda.
Program kapsamında, varlıklı bireyler başvurularının ardından dört ay içinde 105 bin ABD doları (yaklaşık 100.000 Euro) yatırım karşılığında Nauru vatandaşlığı alabiliyor. Karşılığında, Birleşik Krallık, İrlanda, Birleşik Arap Emirlikleri ve Singapur dahil olmak üzere 89 farklı destinasyona vizesiz erişim hakkı kazanıyorlar.
Nauru’nun Ekonomik ve İklim Direnci Vatandaşlık Programı’na başkanlık eden Edward Clark, geçtiğimiz yıl COP29’da başlatılan bu girişimin şimdiden başvuruları almaya başladığını belirtti.
Nauru hükümeti, bu yıl 66 başarılı başvuru almayı hedefliyor. Uzun vadeli hedef ise çok daha yüksek. Clark yaptığı açıklamada, ‘’Program aracılığıyla 500 başvuru almayı ve toplamda yaklaşık 50 milyon euro elde etmeyi hedefliyoruz’’ dedi.
Bu toplam, Nauru’nun hükümet gelirlerinin yaklaşık yüzde 20’sini oluşturacak ve ülkenin iddialı yer değiştirme hedefinin maliyetini karşılayacak.
Vatandaşlık yatırımı nedir?
Vatandaşlık yatırımı, bireylere, mülk satın alarak veya büyük bir yatırım ya da bağışta bulunarak bir ülkeye yerleşim izni elde etme fırsatı sunan bir program. Bu tür programlar, ‘’Golden Visa’’ olarak adlandırılıyor.
Birçok gelişmekte olan veya iklim değişikliğine duyarlı ülke, kamu projelerine fon sağlamak amacıyla bu tür programları hayata geçiriyor. Bununla birlikte büyük ve zengin ülkeler de benzer programlar uyguluyor. Örneğin, ABD Başkanı Donald Trump yakın zamanda varlıklı yatırımcılar için 5 milyon ABD doları değerinde ‘’Altın Kart’’ önerisini açıkladı.
Son yıllarda, güvenlik riskleri, kara para aklama, vergi kaçakçılığı ve şeffaflık eksiklikleri gibi endişeler nedeniyle bu programların popülaritesi azaldı.
Avrupa genelinde bu tür programlar büyük ölçüde sonlandırılıyor. İspanya golden visa programını geri çeken en son ülkelerden biri oldu. Yunanistan ise halihazırda yatırım yoluyla ikamet imkanı sunan son ülkelerden.
Bir zamanlar kişi başına düşen gelirde dünyanın en zengin ülkelerinden biri olan Nauru ekonomisi fosfat madenciliğine dayanıyordu. Ancak bu endüstri nedeniyle, adanın yüzde 80’i yaşanmaz hale geldi.
Dünya Bankası’nın Nauru iklim riski projeksiyonuna göre, denizlerin 2050’ye kadar 15 ila 30 santimetre arasında yükselmesi bekleniyor. Bu da genellikle kıyılarda yaşayan ada sakinlerini fırtına kaynaklı dalgalara ve kıyı erozyonuna karşı son derece savunmasız hale getiriyor.
Ayrıca, kalabalık bir ülke olan Nauru’da kilometrekare başına 563 kişi düşüyor.
Golden visa uygulamasıyla Nauru kurtarılabilir mi?
Nauru, daha önce de yatırım karşılığı vatandaşlık verme uygulamasını denemiş ancak bu çabalar pek de olumlu sonuçlammamıştı.
2023’te hayata geçirilen bir program, ülkenin El-Kaide üyelerine vatandaşlık verdiği ortaya çıkınca başarısız oldu.
Bu sefer hayata geçirilecek planda, Nauru hükümeti sıkı denetim standartları uygulayacağını söylüyor.
Kaynak:
