Çevre için Yapay Zeka projesi (Global AI Alliance for Climate Change), iklim krizine karşı mücadelede yapay zekânın dönüştürücü gücünü harekete geçirmek amacıyla faaliyetlerini sürdürüyor. Girişim; yapay zekâ uzmanlarını, iklim alanında çalışan sivil toplum kuruluşlarını, bilim insanlarını ve hayırseverleri ortak bir hedef etrafında buluşturarak gezegenin korunması ve yeniden onarılmasını amaçlıyor. Bölgesel ölçekte iklim acil durumlarına odaklanan,
Çevre için Yapay Zeka projesi (Global AI Alliance for Climate Change), iklim krizine karşı mücadelede yapay zekânın dönüştürücü gücünü harekete geçirmek amacıyla faaliyetlerini sürdürüyor. Girişim; yapay zekâ uzmanlarını, iklim alanında çalışan sivil toplum kuruluşlarını, bilim insanlarını ve hayırseverleri ortak bir hedef etrafında buluşturarak gezegenin korunması ve yeniden onarılmasını amaçlıyor.
Bölgesel ölçekte iklim acil durumlarına odaklanan, yüksek etki potansiyeline sahip kuruluşlarla iş birlikleri sayesinde somut ve kalıcı çözümler üretilmesi hedefleniyor.
Önde gelen yapay zekâ araştırmacılarıyla kurulan ortaklıklar aracılığıyla, insan yaratıcılığı ile yapay zekâyı buluşturan yenilikçi projeler destekleniyor. Bu projeler; afetlere karşı dayanıklılığın artırılması, yenilenebilir enerji ve halk sağlığı gibi alanlarda sürdürülebilir ve ölçeklenebilir çözümler geliştirilmesini hedefliyor.
Türkiye’nin bu küresel birliğe katılımı, Türkiye Bilişim Vakfı’nın Başlangıç Noktası (Be Node) platformu ile dünyanın öncü yapay zekâ araştırma kuruluşlarından Vector Institude ortaklığı ile Nisan 2024’te resmiyet kazandı. Platform, yapay zekâ temelli iklim çözümleri geliştirmeyi temel hedef olarak benimsiyor.
Projeye katılımın ardından dünyadaki ilk AI for Climate Summit, Kasım 2024’te Eczacıbaşı ev sahipliğinde ve Türkiye Bilişim Vakfı (TBV) desteği ile İstanbul’da düzenlendi. Zirvenin devamı niteliğindeki bir sonraki buluşma ise Mayıs 2025’te Toronto kentinde yapıldı.
Projenin ilk yılı, Faruk Eczacıbaşı ve Türkiye Bilişim Vakfı (TBV) desteği ile tamamlandı. İkinci yıl çalışmaları ise Profesör Barbara Sherwood Lollar ve CIFAR Earth 4D desteği ile yürütülüyor. Yeni dönemde projenin Pale Blue AI adıyla yoluna devam etmesi hedefleniyor.
Yeni projelerin tanıtımı, Kasım ayında Antalya’da düzenlenecek olan COP31 Konferansı kapsamında gerçekleştirilecek; bu çerçevede aşağıda sıralanan yeni projelerin tanıtımı yapılacak.
Pale Blue AI – Global AI Alliance for Climate Action
Kırgızistan’da buzul gölü taşması (GLOF) önceden tahmin modeli
Kırgızistan merkezli Internet Society ve Vector Institute araştırmacılarının ortaklaşa yürüttüğü projede önemli bir aşama kaydedildi. 2026 yılı sonunda tamamlanması planlanan çalışma kapsamında, “üçüncü kutup” olarak adlandırılan ve Kırgızistan, Nepal ve Çin arasında kalan yüksek dağlık bölgede meydana gelen sellerin ve buzul gölü taşkınlarının (GLOF) yapay zekâ destekli modellerle bir hafta önceden tahmin edilmesi amaçlanıyor. Bu erken uyarı kapasitesi, bölgedeki toplulukların afet risklerine karşı dayanıklılığını artırmayı ve bölgesel iklim uyum stratejilerine bilimsel katkı sunmayı hedefliyor.
Türkiye’de alışveriş merkezlerinin enerji optimizasyonu modeli
Türkiye Bilişim Vakfı (TBV), Alışveriş Merkezleri ve Yatırımcıları Derneği (AYD), Akademetre ve SKD Türkiye iş birliğiyle, Türkiye genelindeki 50 alışveriş merkezinin enerji verimliliğini artırmaya yönelik veri toplamaya hak kazandı. Bu proje kapsamında elde edilecek veriler, yapay zekâ destekli enerji yönetimi çözümlerinin geliştirilmesi ve Türkiye’deki alışveriş merkezlerinin karbon ayak izinin azaltılması için kullanılacak.
Pale Blue Futures: Su dayanıklılığı için yapay zekâ
Queen’s University’den Dr. Élise Devoie, Université de Montréal’den Dr. Guillaume Dumas, Dr. Christof Brandtnerve University of the Witwatersrand’dan Dr. Benji Rosman ile iş birliği içinde, pekiştirmeli öğrenme (reinforcement learning) yöntemleri kullanılarak; değişen ekolojik, iklimsel ve davranışsal varsayımlar altında, veri merkezleri gibi su ve enerji yoğun altyapıların belirli bölgelerde konumlandırılmasının ekonomik fizibilitesi ve uzun vadeli sistem etkileri inceleniyor.
Tüm projeler ve iş birlikleri göz önüne alındığında, Global AI Alliance for Climate Action, yapay zekâyı iklim krizine karşı somut çözümler üretmek için küresel ölçekte seferber ederek, hem bölgesel hem de uluslararası düzeyde sürdürülebilir, dirençli ve yenilikçi bir gelecek inşa etmeyi hedefliyor.
