İklim değişikliğiyle mücadelede küresel söylem hâlâ büyük ölçüde karbondioksit emisyonlarına odaklamış durumda. Oysa iklim sistemini kısa vadede en sert biçimde etkileyen sera gazlarından biri metan. Atmosferde daha kısa süre kalmasına rağmen, ısı tutma kapasitesi karbondioksitten çok daha yüksek olan bu gaz, özellikle önümüzdeki on yıllarda iklim dengesini belirleyecek kilit unsurlardan biri olarak öne çıkıyor. Metan salımlarının
İklim değişikliğiyle mücadelede küresel söylem hâlâ büyük ölçüde karbondioksit emisyonlarına odaklamış durumda. Oysa iklim sistemini kısa vadede en sert biçimde etkileyen sera gazlarından biri metan. Atmosferde daha kısa süre kalmasına rağmen, ısı tutma kapasitesi karbondioksitten çok daha yüksek olan bu gaz, özellikle önümüzdeki on yıllarda iklim dengesini belirleyecek kilit unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.
Metan salımlarının önemli bir bölümü, modern ekonominin en “arka plan” faaliyetlerinden kaynaklanıyor: çöp sahaları, yoğun hayvancılık, pirinç tarımı, kömür madenciliği ve atık su arıtma sistemleri. Bu alanlar çoğu zaman iklim politikalarının merkezinde yer almıyor; ancak etkileri, küresel sıcaklık artışını hızlandıran görünmez bir ivme yaratıyor.
Bilimsel araştırmalar, doğanın bu soruna karşı kendi içinde bir denge mekanizması geliştirdiğini gösteriyor. Metanla beslenen metanotrof adı verilenbu mikroplar, metanı bir besin kaynağı olarak kullanarak hayatta kalıyor ve metanın yoğun olarak üretildiği oksijence fakir ortamlarda doğal biçimde varlığını sürdürüyor.
Bugün artık net biçimde biliyoruz ki, doğal ekosistemlerde üretilen metanın kayda değer bir kısmı bu mikroorganizmalar tarafından atmosfere ulaşmadan tüketiliyor. Asıl soru, bu biyolojik sürecin insan yapımı sistemlerde ne ölçüde güçlendirilebileceği. Yanıt, yüksek maliyetli ve enerji yoğun teknolojilerden ziyade, doğayla uyumlu müdahalelerde yatıyor.
Metanotrofların kontrollü biçimde kullanımı, iklim politikalarında yeni bir paradigma değişimine işaret ediyor. Çöp sahalarında uygulanan biyolojik örtüler, biyogaz tesislerinde kullanılan biyofiltreler ve atık su arıtma sistemlerindeki mikrobiyal reaktörler, bu yaklaşımın somut örnekleri.
Bu uygulamalar yalnızca metan emisyonlarını azaltmakla kalmıyor; aynı zamanda patlama risklerinin düşürülmesi, hava kalitesinin iyileştirilmesi ve su ekosistemlerinin korunması gibi ikincil faydalar da sağlıyor. Bu yönüyle metanotroflar, “tek sorun–tek çözüm” anlayışının ötesine geçen bütüncül çevre araçları olarak değerlendiriliyor.
Her biyolojik çözüm masum değildir
Bununla birlikte, biyolojik çözümlerin de kendi riskleri bulunuyor. Bazı mikrobiyal süreçler, metan azaltımı sağlarken bu kez diazot monoksit gibi başka güçlü sera gazlarının salımını artırabiliyor. Bu durum, iklim politikalarında sıkça karşılaşılan bir ikilemi gündeme getiriyor: Bir sorunu çözerken başka bir sorunu büyütmek.
Son dönem bilimsel çalışmalar, bu riskin yönetilebilir olduğunu ortaya koyuyor.
Tüm bu gelişmeler, metan yiyen mikropların iklim kriziyle mücadelede güçlü bir araç olabileceğini ortaya koyuyor. Ancak bilimsel kapasite ile politik irade arasındaki mesafe hâlâ dikkat çekici. Metan emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve azaltılmasına yönelik küresel mekanizmalar, karbondioksit odaklı sistemlerin gerisinde kalıyor.
İklim krizinin karmaşıklığı karşısında tek bir mucize çözüm yok. Ancak metan yiyen mikroplar bize şunu hatırlatıyor: Bazen çözüm, en büyük tehditlerin tam kalbinde, doğanın kendisinde saklıdır.
Kaynak:
https://www.earth.com/news/methane-eating-microbes-could-turn-a-climate-threat-into-a-solution/
