Döngüsel ekonomi, atıkları en aza indirirken kaynakların verimli kullanılmasını ve ürünlerin mümkün olduğunca uzun süre ekonomide kalmasını hedefleyen bir üretim ve tüketim modeli. Geleneksel doğrusal ekonominin “al, üret, tüket ve at” yaklaşımından ayrılan bu model; yeniden kullanım, onarım, geri dönüşüm ve sürdürülebilir üretim süreçlerine dayanıyor.
Döngüsel ekonominin temel amacı, doğal kaynaklar üzerindeki baskıyı azaltırken üretim ve tüketim faaliyetlerinin çevresel etkilerini sınırlamak. Ürünlerin kullanım ömrünü uzatmak, atık oluşumunu önlemek ve kaynak verimliliğini artırmak da bu yaklaşımın öncelikleri arasında yer alıyor.
Enerji, sanayi, inşaat, ulaşım, tarım, tekstil, elektronik ve kentsel altyapı gibi pek çok alanda uygulanabilen döngüsel ekonomi; geri dönüşüm sistemleri, sürdürülebilir ambalajlar, endüstriyel simbiyoz, yenilenebilir hammaddeler, ürün paylaşım platformları ve atıktan kaynak elde edilmesini sağlayan teknolojiler gibi farklı uygulamaları kapsıyor.
Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) ve Avrupa Komisyonu’na göre döngüsel ekonomi uygulamaları; sera gazı emisyonlarının azaltılmasına, biyoçeşitliliğin korunmasına, kirliliğin önlenmesine ve sürdürülebilir ekonomik kalkınmanın desteklenmesine önemli katkı sağlayabiliyor.
Döngüsel ekonomi, iklim değişikliğiyle mücadele stratejilerinin de giderek daha önemli bir parçası haline geliyor. Bunun temel nedeni, doğal kaynakların çıkarılması, sanayi üretimi, taşımacılık ve atık yönetimi süreçlerinin küresel sera gazı emisyonlarının başlıca kaynakları arasında yer alması.
Bu modele geçiş, çevreci inovasyonun yanı sıra sürdürülebilir tüketim alışkanlıklarını, sanayinin dönüşümünü, tedarik zincirlerinin dayanıklılığını ve düşük karbonlu ekonomilerde yeni istihdam olanaklarını da gündeme getiriyor.
COP31 öncesinde Antalya’da düzenlenecek iklim müzakereleri sürdürülebilir kalkınma, kaynak verimliliği ve düşük karbonlu dönüşüm başlıklarına odaklanırken, döngüsel ekonomi yaklaşımlarının uzun vadeli iklim ve sürdürülebilirlik politikalarında önemli bir yer tutması bekleniyor.
