İklim değişikliğinin etkisiyle yükselen deniz seviyesi ve şiddetlenen fırtınalar, kıyı kentlerini giderek daha büyük bir tehditle karşı karşıya bırakıyor. 2012’de Sandy Kasırgası’nın ağır hasar verdiği New York, Manhattan kıyısındaki parkları yükselterek ve görünmez setler inşa ederek 110 binden fazla kişiyi olası taşkınlara karşı korumayı hedefliyor.
29 Ekim 2012’de Sandy Kasırgası New York’u vurduğunda 44 kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 2 milyon kişi elektriksiz kaldı. Hastaneler ve bakımevlerinden 6 bin 500 hasta tahliye edilirken kasırganın yol açtığı hasar 19 milyar dolara ulaştı. Bu felaket, yükselen deniz seviyeleri ve şiddetlenen aşırı hava olaylarının kıyı kentleri açısından oluşturduğu tehlikeyi çarpıcı biçimde ortaya koydu.
New York yönetimi, benzer bir yıkımın yeniden yaşanmaması için kentin 840 kilometrelik kıyı şeridini güçlendirecek yatırımlara yöneldi. Bu çalışmaların önemli ayaklarından biri olan East Side Coastal Resiliency (ESCR) projesi, Manhattan’ın doğu kıyısında beş kilometreden uzun bir alanda sel savunma altyapısı oluşturuyor.
Proje kapsamında East River Park’ın zemini yaklaşık üç metre yükseltiliyor. Parkın içinden geçen ve dışarıdan görünmeyen bir sel duvarı, kıyı boyunca uzanan beton kazıklarla destekleniyor. Yaklaşık 30 metre derinliğe yerleştirilen bu yapılar, yükselen suların yerleşim alanlarına ulaşmasını önelemeyi amaçlıyor. Fırtına tehdidi ortaya çıktığında devreye girecek 18 sel kapısı ve yaklaşık 100 hareketli bariyer de savunma sisteminin diğer parçalarını oluşturuyor.
Deniz seviyesi yükseldikçe risk büyüyor
New York’un karşı karşıya olduğu tehlike, Sandy gibi yıkıcı kasırgalarla sınırlı değil. Dünya Meteoroloji Örgütü’ne (WMO) göre, küresel deniz seviyesinin yükselme hızı, uydu ölçümlerinin başladığı 1993’ten bu yana neredeyse iki katına çıktı. Isınan okyanuslar tropikal fırtınaların şiddetini artırıyor.
Yaklaşık 840 kilometrelik kıyı şeridine sahip New York’ta deniz seviyesinin yükselmesi, bazı mahallelerde gelgit kaynaklı su baskınlarını olağan hale getirebilir. Yetkililer, gerekli önlemler alınmadığı takdirde bazı sokakların ayda birkaç kez, ilerleyen yıllarda ise her gün sular altında kalabileceği uyarısında bulunuyor.
Deniz seviyesinin yükselmesi New York’a özgü bir sorun değil. Birleşmiş Milletler’in raporuna göre, dünya genelinde yaklaşık 770 milyon kişi, yüksek gelgit seviyesinin beş metre altında kalan kıyı bölgelerinde yaşıyor. Güney Asya’da 14 milyondan fazla insan kalıcı su baskınları nedeniyle evini kaybetme riskiyle karşı karşıya. Fiji, Vanuatu ve Solomon Adaları’ndaki bazı topluluklar ise yükselen sular nedeniyle şimdiden yaşadıkları yerleri terk etmek zorunda kaldı.
Yeniden düzenlenen East River Park, yükseltilmiş zemini ve sel savunma altyapısının yanı sıra yürüyüş yolları, yeşil alanlar, spor sahaları ve çocuk oyun alanlarıyla kent yaşamına katkı sunmayı sürdürüyor. Böylece kent sakinleri klim kaynaklı risklere karşı korunuyor ve kamusal alanlardan yararlanmaya devam ediyor.
New York’un deneyimi, yükselen deniz seviyelerine uyum sağlamanın kıyı kentleri için artık ertelenemez bir planlama ve yatırım meselesi olduğunu hatırlatıyor. Kentin geliştirdiği model, iklim risklerine karşı koruma sağlarken yeşil ve kamusal alanları da geleceğe taşımanın mümkün olduğunu gösteriyor.
Kaynak:
