Arjantin’de onlarca yıl önce doğal yaşamdan tamamen kaybolan mavi kanatlı ara papağanı (Primolius maracana), doğal yaşama yeniden kazandırılmak amacıyla yürütülen kapsamlı koruma çalışmaları sayesinde Misiones yağmur ormanlarına geri dönüyor. Kaçakçılıktan kurtarılan bireylerin, kontrollü üretim programları ve doğaya uyum eğitimleriyle yaşamlarını sürdürebilmesi hedefleniyor.
Sürecin ilk aşaması, Arjantin’in kuzeydoğusundaki Puerto Iguazú kentinde bulunan Güira Oga Yaban Hayatı Rehabilitasyon Merkezi’nde gerçekleştiriliyor. Burada veteriner hekim Dante Di Nucci, doğaya salınmadan önce her bir papağanı ayrıntılı sağlık taramasından geçiriyor. Kuşların tüy yapısı inceleniyor, röntgen ve kan testleri yapılıyor, varsa yaraları tedavi ediliyor.
Parlak yeşil tüyleri, mavi kanatları ve alın, sırt ile karın bölgesindeki kırmızı lekeleriyle tanınan mavi kanatlı ara papağanı, geçmişte Misiones yağmur ormanlarının en dikkat çekici türlerinden biriydi. Ancak yasa dışı avcılık, evcil hayvan ticareti, tarım zararlısı olarak görülmesi ve yuvalama için ihtiyaç duyduğu yaşlı ağaçların giderek azalması, türün doğadan tamamen yok olmasına neden oldu.
Bu tabloyu tersine çevirmeyi amaçlayan koruma programı, Aves Argentinas’ın koordinasyonunda Arjantin ve Brezilya’daki çok sayıda kurumun iş birliğiyle yürütülüyor.
Fiziksel iyileşmenin ötesinde bir hazırlık
Mart ayında Güira Oga merkezinde karantinaya alınan dört papağanın tamamı, yıllarca evcil hayvan olarak tutulmuş ya da faaliyetini durduran hayvanat bahçelerinden kurtarılmış bireylerden oluşuyordu. Sağlık kontrollerinin ardından kuşlar, Misiones yağmur ormanlarının iç kesimlerindeki El Puente Verde Doğa Koruma Alanı’na nakledildi.
Uzun yıllar kafes yaşamına mahkûm kalan birçok papağan ciddi fiziksel sorunlarla merkeze ulaşıyor. Ancak uzmanlara göre en önemli sorunlardan biri fiziksel değil, davranışsal.
İnsanlarla uzun süre temas halinde yaşayan papağanlar, vahşi yaşamda hayatta kalmalarını sağlayan içgüdülerinin bir bölümünü kaybediyor. Bu nedenle rehabilitasyonun önemli bir bölümünü, kuşların insanı yeniden potansiyel bir tehdit olarak algılamayı öğrenmesi oluşturuyor.
Uzmanlar, tüm papağanların yeniden doğal yaşama uyum sağlayamadığını belirtiyor. İleri yaş, uzun süre esaret altında kalınması veya kalıcı fiziksel sorunlar nedeniyle bazı bireyler uçuş ve hayatta kalma becerilerini yeniden kazanamıyor.
Bu durumdaki kuşlar ise koruma programının üretim ayağına dahil ediliyor. Oluşturulan eşler, insan müdahalesinin en aza indirildiği ortamlarda yavru yetiştirerek türün geleceğine katkı sağlıyor.
Mavi kanatlı ara papağanının Arjantin’deki geleceği yalnızca Misiones’te oluşturulan eşlere bağlı değil. Türün yeniden doğal yaşama kazandırılması için Brezilya’daki üretim merkezleri de programa önemli katkı sağlıyor.
Koruma uzmanları, iki ülke arasında yürütülen ortak çabanın, mavi kanatlı ara papağanının onlarca yıl sonra yeniden Arjantin yağmur ormanlarında kalıcı bir popülasyon oluşturabilmesi için güçlü bir umut olduğunu vurguluyor.
Kaynak:
https://www.nationalgeographic.com/animals/article/blue-winged-macaw-conservation-argentina
