Avrupa Birliği’nin Copernicus Atmosfer İzleme Servisi’nin (CAMS) 2025 Avrupa Hava Kalitesi Değerlendirme Raporu, uzun yıllardır uygulanan çevre politikalarının olumlu sonuç verdiğini ortaya koydu. Son rapora göre, kükürt ve azot oksit emisyonlarında istikrarlı düşüş yaşanıyor. Ancak sıcak hava dalgaları ve orman yangınları hava kalitesini tehdit eden başlıca riskler olmaya devam ediyor.
Avrupa’da hava kalitesi, yer yer görülen yoğun kirlilik olaylarına rağmen genel olarak iyileşme eğilimini sürdürüyor. AB’nin Copernicus Atmosfer İzleme Servisi (CAMS) tarafından yayımlanan 2025 Avrupa Hava Kalitesi Değerlendirme Raporu, son yıllarda başlıca kirleticilerin emisyonlarında düzenli bir azalma yaşandığını ortaya koydu.
Raporda, bazı bölgelerde yerel hava kirliliğinin devam ettiği belirtilmekle birlikte, Avrupa genelindeki görünümün “olumlu” olduğu ifade edildi.
Sanayi ve ulaşım kaynaklı emisyonlar geriliyor
Rapora göre, 2015 yılından bu yana Avrupa Birliği genelinde kükürt oksit (SOx) ve azot oksit (NOx) emisyonları her yıl ortalama yüzde 3 ila 5 oranında azaldı. En belirgin iyileşme ise sanayi ve kara yolu ulaşımı kaynaklı emisyonlarda görüldü.
Ulaşım sektörü hâlâ Avrupa’nın en büyük emisyon kaynaklarından biri olmayı sürdürse de bu alandaki düşüş dikkat çekiyor. Avrupa’da ulaştırma kaynaklı karbondioksit emisyonları 2024 yılında 1,05 milyar tona gerileyerek, 2019’daki 1,1 milyar ton seviyesine göre yaklaşık yüzde 5 azaldı.
Raporda, bu gerilemenin temel nedenlerinden biri olarak elektrikli araç kullanımındaki hızlı artış gösterildi.
Yenilenebilir enerji hava kalitesini destekliyor
Hava kalitesindeki iyileşmeye katkı sağlayan bir diğer unsur ise enerji sektöründeki dönüşüm oldu.
2025 yılının ikinci çeyreğinde Avrupa Birliği tarihinde ilk kez net elektrik üretiminin yarısından fazlası yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlandı. Geçen yıl ise İsveç, elektrik üretiminin yüzde 99’unu düşük karbonlu kaynaklardan karşılayarak bu alanda AB ülkeleri arasında ilk sırada yer aldı.
Raporda, fosil yakıtların yakılması sonucu açığa çıkan kükürt oksidin (SOx) son derece zehirli bir gaz olduğu, solunum sistemini ciddi şekilde tahriş ettiği ve asit yağmurlarına neden olabilen ince partikül kirliliğine katkıda bulunduğu belirtildi.
Azot oksidin (NOx) ise solunum yollarında iltihaplanmaya neden olduğu, akciğer fonksiyonlarını olumsuz etkilediği ve kısa süreli maruziyetin dahi astım krizlerini tetikleyebildiği ifade edildi. Aynı zamanda güçlü bir sera gazı olan NOx’in küresel ısınmayı artırdığına dikkat çekildi.
Aşırı sıcaklar ve orman yangınları kazanımları tehdit ediyor
Raporda, Avrupa’nın birçok bölgesini etkisi altına alan aşırı sıcak hava dalgalarının hava kalitesi açısından yeni riskler oluşturduğu belirtildi.
Uzmanlara göre yükselen sıcaklıklar, yoğun güneş ışığı ve durgun hava koşulları, yaz aylarında yer seviyesindeki ozon oluşumunu hızlandırıyor. Atmosferin üst katmanlarında güneş ışınlarına karşı koruyucu görev üstlenen ozon, yeryüzüne yakın seviyelerde ise insan sağlığı ve bitki örtüsüne zarar veren önemli bir kirleticiye dönüşüyor.
Rapora göre, geçen yıl Haziran ve Ağustos aylarında Avrupa’yı etkileyen sıcak hava dalgaları sırasında ozon seviyelerinde belirgin artış gözlendi.
Raporda ayrıca uzun süren kuraklıkların büyük orman yangınlarını tetikleyerek hava kalitesini olumsuz etkilediği belirtildi.
Kaynak:
