Oxfam International’ın yeni analizi, iklim krizine en fazla katkıda bulunan ultra zenginlerin aşırı tüketimi ile krizin yıkıcı sonuçlarını en ağır biçimde yaşayan topluluklar arasındaki derin eşitsizliği ortaya koydu.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31 devam ederken, 7 Kasım’dan bu yana 87 özel jet Antalya Havalimanı’na iniş yaptı. Oxfam’ın Polluterjet verilerine dayanan analizine göre, bu uçuşlar yaklaşık 777 ton karbondioksit salımına neden oldu. Geçen yıl Brezilya’da düzenlenen COP30 sırasında ise 66 özel jet uçuşu kaydedilmişti.
Antalya’ya gelen uçaklar arasında Nijeryalı milyarder Aliko Dangote’ye ait özel jet de bulunuyor. Lagos’tan yaklaşık 4 bin 370 kilometre yol kat ederek Antalya’ya ulaşan uçağın 30 ton karbondioksit saldığı tahmin ediliyor. Bu miktar, ortalama bir insanın altı yılda neden olduğu karbon emisyonuna karşılık geliyor.
Oxfam’ın analizi, özel jet kullanımının iklim krizindeki eşitsizliği derinleştiren boyutuna dikkat çekiyor. Dünya nüfusunun yalnızca yüzde 0,003’ünü oluşturan yaklaşık 250 bin kişi özel jetle seyahat ediyor. En yüksek karbon salımına yol açan ulaşım seçenekleri arasında yer alan özel jetlerin kullanımı ve sahipliği, küresel servetin giderek daha dar bir kesimde yoğunlaşmasıyla birlikte artıyor.
Oxfam’ın 2025 yılı verileri üzerinden yaptığı incelemeye göre, uçuşların yüzde 68’i dünya nüfusunun yalnızca yüzde 4’üne ev sahipliği yapan ABD’den gerçekleştirildi. Özel jetler aynı yıl toplam dört milyar kilometre yol katetti; bu mesafe, dünyanın çevresinde 105 bin kez dolaşmaya eşdeğer.
Bu yıl sel felaketleri nedeniyle dünya genelinde en az 8 bin kişi hayatını kaybetti. Can kayıplarının yaklaşık dörtte üçü Nepal’de yaşandı. Ülkede ağustos ayında meydana gelen ani sel felaketlerinde 6 bin 250 kişi yaşamını yitirirken, Nepal tarihindeki en yüksek sel kaynaklı can kayıplarından biri kaydedildi.
Ocak-Eylül 2026 döneminde 106 ülkede aylık sıcaklık rekorları kırıldı.
Oxfam’ın hesaplamalarına göre, en zengin yüzde 1’lik kesimin karbon emisyonları, günümüzde yaşanan aşırı sıcak hava dalgalarına ortalama bir insanın emisyonlarının 34 katı, en yoksul yüzde 50’lik kesimin emisyonlarının ise 100 katı oranında katkıda bulunuyor.
Özel jetlere vergi yılda 45 milyar dolar kazandırabilir
Oxfam, özel jet kullanımının sınırlandırılmasının yanı sıra bu uçuşlara vergi getirilmesini de iklim finansmanı açısından önemli bir adım olarak değerlendiriyor.
Global Solidarity Levies Task Force’un tahminlerine göre, özel jetlerden alınacak vergiler yılda yaklaşık 45 milyar dolar gelir sağlayabilir. Bu miktar, zengin ülkelerin 2025 yılında Birleşmiş Milletler iklim fonlarına aktardığı kaynağın yaklaşık 12 katına karşılık geliyor.
Oxfam İcra Direktörü Amitabh Behar, sel felaketlerinde yakınlarını kaybeden aileler ve aşırı sıcakların etkileriyle mücadele eden topluluklar ağır bedeller öderken, ultra zenginlerin özel jetlerle seyahat etmeyi sürdürdüğüne dikkat çekti.
Behar, hükümetlere özel jet kullanımına tanınan ayrıcalıklara son verme çağrısında bulunarak, bu uçuşlara vergi getirilmesinin atılabilecek en somut adımlardan biri olduğunu vurguladı.
Kaynak: