Birleşmiş Milletler öncülüğünde başlatılan yeni girişim, yapay zekâ tarafından üretilen iklim bilgilerinin güvenilirliğini artırmayı ve teknolojinin çevresel etkilerini şeffaflaştırmayı hedefliyor. Yapay zekâ şirketlerine enerji tüketimlerinin yanı sıra karbon, su ve arazi ayak izlerini açıklama çağrısı yapılıyor.
İklim değişikliğiyle ilgili bilgiye erişimde yapay zekânın giderek daha fazla kullanılması, bu bilgilerin doğruluğu ve teknolojinin çevresel etkilerine ilişkin kaygıları da beraberinde getiriyor. Bu sorunlara çözüm üretmek amacıyla hazırlanan yeni küresel yol haritası, COP31 kapsamında Antalya’da açıklandı.
Yapay Zekâ ve İklim Bilgilerinin Güvenilirliği İçin Eylem Öncelikleri başlıklı çalışma, Birleşmiş Milletler, BM Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) ve Brezilya’nın eş başkanlığını yürüttüğü İklim Değişikliğinde Bilgi Güvenilirliği Küresel Girişimi tarafın tanıtıldı. Çalışma, yapay zekâ aracılığıyla üretilen iklim bilgilerinin doğruluğunu güvence altına almayı ve teknolojinin çevresel maliyetlerini görünür kılmayı amaçlıyor.
BM Genel Kurulu tarafından geçen yıl kurulan Bağımsız Uluslararası Yapay Zekâ Bilimsel Paneli, yapay zekânın akıcı metinler üretmekte başarılı olmasına karşın, bu metinlerin her zaman doğru bilgi içermediğine dikkat çekiyor.
Özellikle iklim felaketleri sırasıında yanlış bilgi riski daha da artıyor. Yapay zekâ tarafından üretilen sahte görüntü ve videoların resmî uyarılardan daha hızlı yayılması, kamuoyunun doğru bilgiye erişimini zorlaştırabiliyor. Üstelik yapay zekânın çevresel etkilerini değerlendirmek için ihtiyaç duyulan veriler kamuoyuyla yeterince paylaşılmıyor.
Yeni eylem planı, bu sorunlara karşı hesap verebilirliği ve şeffaflığı güçlendirmeyi amaçlıyor. Bu kapsamda yapay zekâ şirketlerinden, sistemlerinin iklim bilgilerinin güvenilirliği üserindeki etkilerini değerlendirmeleri, elde ettikleri sonuçları kamuoyuyla paylaşmaları ve enerji tüketimlerinin yanı sıra karbon, su ve arazi ayak izlerini açıklamaları isteniyor.
Hükümetlere ise bilgi güvenilirliğini ulusal yapay zekâ stratejilerine ve iklim eylem planlarına dahil etme çağrısı yapılıyor.
İnsan haklarını temel alan eylem öncelikleri, geçen yıl Brezilya’da düzenlenen COP30’da kabul edilen İklim Değişikliğinde Bilgi Güvenilirliğine İlişkin Belém Bildirgesi ile BM’nin Küresel Bilgi Güvenilirliği İlkeleri üzerine inşa edildi.
Almanya’dan 2,2 milyon doları aşan destek
Girişimin ortakları, toplumun iklim değişikliğini anlaması ve bu konuda harekete geçebilmesi için ihtiyaç duyduğu güvenilir bilgi kaynaklarına daha fazla yatırım yapılması gerektiğini vurguluyor.
Bu doğrultuda Almanya, araştırmaları desteklemek, iletişim stratejileri geliştirmek ve kamuoyu farkındalığını artırmaya yönelik kampanyalar yürütmek amacıyla 2,2 milyon doların üzerinde finansman taahhüdünde bulundu.
COP31 kapsamında ayrıca, reklamcılık sektöründe iklim bilgilerinin güvenilirliğini korumayı amaçlayan İklim Bilgilerinin Güvenilirliği İçin Reklamcılık Şartı da tanıtıldı.
Conscious Advertising Network kurucu ortağı Jake Dubbins, girişimin dezenformasyonun ve iklim inkârcılığının reklamlar üzerinden gelir elde etmesini önlemeyi hedeflediğini söyledi.
Girişim, reklam verenlerin reklamlarının nerelerde yayımlandığını takip edebilmesini ve kullanıcı gizliliğini koruyarak reklamcılık zincirinin tüm aşamalarında şeffaflık sağlanmasını da öngörüyor.
Kaynak: