ABD’nin geçtiğimiz hafta açıkladığı ve çok sayıda Birleşmiş Milletler (BM) kuruluşundan çekilmeyi öngören kararı, iklim kriziyle mücadeleden küresel ticarete, kalkınmadan toplumsal cinsiyet eşitliğine kadar pek çok alanda yürütülen çalışmaları yakından ilgilendiriyor. Uzmanlar bu adımın, hem siyasi hem de mali sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor. ABD Başkanı Donald Trump, 7 Ocak Çarşamba günü yayımlanan başkanlık muhtırasıyla ABD’nin, kilit öneme
ABD’nin geçtiğimiz hafta açıkladığı ve çok sayıda Birleşmiş Milletler (BM) kuruluşundan çekilmeyi öngören kararı, iklim kriziyle mücadeleden küresel ticarete, kalkınmadan toplumsal cinsiyet eşitliğine kadar pek çok alanda yürütülen çalışmaları yakından ilgilendiriyor. Uzmanlar bu adımın, hem siyasi hem de mali sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.
ABD Başkanı Donald Trump, 7 Ocak Çarşamba günü yayımlanan başkanlık muhtırasıyla ABD’nin, kilit öneme sahip iklim anlaşmalarından ve Birleşmiş Milletler’e bağlı kurumların da bulunduğu çok sayıda uluslararası yapıdan çekileceğini açıkladı. Trump, kararın gerekçesini bu kuruluşların ‘’ABD’nin ulusal çıkarlarına aykırı şekilde faaliyet göstermesi’’ olarak ifade etti.
Beyaz Saray tarafından üst düzey yönetim yetkililerine iletilen karara göre, ABD 35 BM dışı kuruluş ile 31 BM kurumuyla ilişkilerini sonlandıracak. Listede, 2015 Paris İklim Anlaşması’nın temelini oluşturan ve küresel iklim rejiminin belkemiği olarak görülen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) de yer alıyor.
UNFCCC’den çekilme kararı, resmi bildirimin ardından bir yıl sonra yürürlüğe girecek. Bu da ABD’nin, Paris İklim Anlaşması da dahil olmak üzere tüm küresel iklim müzakerelerinin dışında kalması anlamına geliyor.
Öte yandan, UNFCCC Senato onayıyla yürürlüğe girdiği için, Trump’ın bu anlaşmadan tek başına çekilmesinin mümkün olup olmadığı ya da ileride bir başkanın Senato’da yeni bir oylamaya gerek duymadan bu çerçeveye yeniden dahil olup olamayacağı netlik kazanmış değil.
ABD’nin ayrılacağı kuruluşlar arasında, toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadınların güçlenmesi için çalışan UN Women ile 150’den fazla ülkede aile planlaması, anne ve çocuk sağlığı alanlarında faaliyet yürüten BM Nüfus Fonu (UNFPA) da bulunuyor. ABD, UNFPA’ya yönelik fonlarını geçen yıl kesmişti.
Trump yönetimi, halihazırda birçok BM ajansına yönelik gönüllü katkıları büyük ölçüde azaltmış durumda.
Bu karar, Trump’ın özellikle Birleşmiş Milletler başta olmak üzere çok taraflı kurumlara yönelik uzun süredir dile getirdiği kuşkucu yaklaşımın bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Çekilme listesinde ayrıca BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı ve Uluslararası Güneş Enerjisi İttifakı ve BM Barış İnşa Komisyonugibi yapılar da bulunuyor.
Uzmanlara göre ABD’nin çekilme kararı, özellikle iklim müzakereleri, küresel ticaretin düzenlenmesi ve kırılgan ülkelerde kalkınma projelerinin finansmanı üzerinde uzun vadeli etkiler yaratabilir. Buna karşın Birleşmiş Milletler yönetimi, üye ülkelerin ve bağışçıların desteğiyle çalışmaların sürdürülmesine kararlı olduklarını vurguluyor.
Kaynak:
