Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan çatışmalar, insani krizler ve çevresel baskılar nedeniyle altı Dünya Mirası alanını Tehlike Altındaki Dünya Mirası Listesi’ne dahil etti.
Dünya Mirası Komitesi’nin Güney Kore’nin Busan kentinde düzenlenen toplantısında alınan kararla, üç alan acil koruma prosedürü kapsamında ilk kez Dünya Mirası Listesi’ne alınırken eş zamanlı olarak tehlike listesine de eklendi.
UNESCO, acil koruma mekanizmasının, silahlı çatışmalar, iklim değişikliği ve diğer küresel krizlerin insanlığın ortak kültürel ve doğal mirası üzerinde giderek ağırlaşan tehditler oluşturduğunu belirtti.
Acil koruma kapsamına alınan alanlardan biri, Lübnan’ın güneyindeki Cebel Amil Kalelerioldu. Haçlı, İslam ve Osmanlı dönemlerine ait beş kaleden oluşan tarihi yapı topluluğunun, uluslararası insancıl hukuk kapsamında özel koruma altında bulunmasına rağmen devam eden çatışmalarda ciddi hasar gördüğü aktarıldı.
Dünya Mirası Komitesi, süren çatışmaların alanın korunmasını doğrudan tehlikeye attığını ve acil müdahale gerektirdiğini vurguladı.
Acil koruma listesine alınan bir diğer alan ise İşgal Altındaki Batı Şeria’da bulunan Sebastiaoldu. İki bini aşkın geçmişe sahip arkeolojik alanın, Orta Doğu’da süren çatışmaların yanı sıra yapılaşma baskısı ve bölgeyi parçalayabilecek ulusal park planları nedeniyle risk altında olduğu ifade edildi.
Acil koruma kapsamına alınan üçüncü alan ise Güney Sudan’daki Boma-Badingilo Göç Peyzajı oldu. Dünyanın bilinen en büyük kara memelisi göçüne ev sahipliği yapan bölgenin, aynı zamanda yüzyıllardır hayvancılık, tarım ve balıkçılıkla yaşamını sürdüren farklı etnik toplulukların kültürel ve dilsel çeşitliliğini yansıttığı ifade edildi.
UNESCO, ticari amaçlı kaçak avcılık, yasa dışı yaban hayatı ticareti, altyapı projeleri ve süregelen güvensizlik ortamının ekosistem üzerindeki baskıyı artırdığını, bunun da koruma çalışmalarını önemli ölçüde zorlaştırdığını kaydetti.
Ukrayna, Lübnan ve Surinam’daki alanlar da listeye eklendi
Komite ayrıca daha önce Dünya Mirası Listesi’nde yer alan üç alanı da artan tehditler nedeniyle Tehlike Altındaki Dünya Mirası Listesi’ne ekledi.
Ukrayna’da bulunan Tauric Chersonese Antik Kenti ve Kırsal Yerleşim Alanı (Chora), Kırım’ın Rusya tarafından geçici işgali sırasında gerçekleştirilen yeni inşaatlar ve geniş çaplı kazılar nedeniyle risk altına girdi. UNESCO ile BM Uydu Merkezi (UNOSAT), söz konusu faaliyetlerin alanın özgünlüğünü tehdit ettiğini bildirdi.
Lübnan’ın antik liman kenti Sur, devam eden çatışmalar nedeniyle Akdeniz havzasının en önemli arkeolojik alanlarından biri olarak tehlike listesine dahil edildi.
Surinam’ın başkenti Paramaribo’nun Tarihi Şehir Merkezi ise yeni yapılaşma projelerinin tarihi kent dokusunu önemli ölçüde değiştirmesi nedeniyle listeye eklendi.
UNESCO’nun Tehlike Altındaki Dünya Mirası Listesi, olağanüstü tehdit altındaki alanlar için uluslararası iş birliği ve teknik desteğin hızla harekete geçirilmesini amaçlıyor.
Busan’da alınan son kararlar, silahlı çatışmalar, iklim krizi ve kalkınma baskılarının yalnızca tarihi yapıları ve doğal alanları değil, bu mirasla birlikte varlığını sürdüren toplulukları, ekosistemleri ve insanlığın ortak hafızasını da giderek daha büyük bir riskle karşı karşıya bıraktığını ortaya koyuyor.
Kaynak:
