Uluslararası Şeffaflık Örgütü yolsuzluk ve iklim krizi arasındaki ilişkiye dikkat çekti

Uluslararası Şeffaflık Örgütü (Transparency International) tarafından her yıl yayımlanan ve dünya genelinde yaygın kullanılan küresel yolsuzluk sıralamasını ortaya koyan Yolsuzluk Algısı Endeksi (Corruption Perceptions Index-CPI), 180 ülke ve bölgeyi kamu sektöründeki yolsuzluk düzeylerine göre sıralıyor. Rüşvet, kamu fonlarının kötüye kullanılması, yargı bağımsızlığı ve dürüstlüğü ile kamu görevinin özel çıkarlar için kullanılması gibi faktörleri mercek altına alıyor. 

Uluslararası Şeffaflık Örgütü tarafından yayımlanan 2024 Yolsuzluk Endeksi’nde, mevcut yolsuzlukların iklim eylemlerini aksattığı ve hatta binlerce kişi için hayati öneme sahip iklim fonlarını tehdit ettiği vurgulanıyor.

Ülkelerin üçte ikisinden fazlası yolsuzluk konusunda sınıfta kaldı. 

Küresel yolsuzluk seviyeleri alarm verici derecede yüksek seyretmeye devam ederken azaltma çabaları da başarısız kalıyor. 

CPI, 180 ülke ve bölgeyi, kamu sektörü yolsuzluğunun algılanan seviyelerine göre, sıfır (çok yolsuz) ile 100 (çok temiz) arasında bir ölçekle sıralarken, endeksteki küresel yolsuzluk ortalama puanı 43’te kalmaya devam etti.

Dünya ,iklim kriziyle mücadelesinde zorlu bir durumla karşı karşıya ve aslında yolsuzluk bu mücadeleyi çok daha zorlu hale getiriyor. Dolayısıyla uluslararası toplum, yolsuzluk ile iklim krizi arasındaki ilişkiyi acilen ele almak zorunda.

Son veriler, uluslararası iklim eylemine en fazla katılan ülkelerin CPI puanlarının düşük seviyelerde kaldığını ya da önceki yıllara göre düşme eğiliminde olduğunu gösteriyor.

Uluslararası Şeffaflık Örgütü’nün CEO’su Maíra Martini de iklim kriziyle mücadele çabalarının yolsuzlukla mücadele ile uyumlu hale getirilmesine vurgu yaptı. Martini sözlerine şöyle devam etti: “Bugün artık yolsuzluk yapan güçler, sadece politikaları şekillendirmekle kalmıyor, aynı zamanda gazetecileri, aktivistleri, eşitlik ve sürdürülebilirlik için mücadele eden herkesi susturuyor. Gerçek iklim dayanıklılığı, bu tehditlerle doğrudan ve kararlı bir şekilde mücadele etmeyi gerektiriyor.’’

CPI’ın 2024 analizi hakkında görüş bildirenlerden biri de Greenpeace Uluslararası İcra Direktörü Mads Christensen oldu. Son analizin, fosil yakıt yolsuzluğunun iklim çabalarını nasıl zayıflattığını bir kez daha ortaya koyduğunu ifade eden Christensen, dünyanın dört bir yanındaki toplulukların, hükümetlerinden iklim eylemi talep ettiğini, ancak fosil yakıt sektörünün güçleri tarafından bu seslerin susturulmaya çalışıldığını vurguladı.

CPI’ın son analizinde dikkat çekilen bir başka husus ise iklim fonları. Analiz, bu fonlara ait milyarlarca doların çalınma veya kötüye kullanılma gibi riskler taşıdığını vurguluyor.

CPI raporu, iklim diplomasisinin önemli oyuncularının yolsuzlukla mücadele konusunda yaşadığı zorlukları da ortaya koyuyor ve bu durumun, COP müzakereleri gibi çok taraflılık uygulamalarının etkinliğini zayıflattığını iddia ediyor.

Örneğin COP29’a ev sahipliği yapan Azerbaycan, zirveye en az 1.773 fosil yakıt lobicisinin katılmasına izin verdi ve CPI’da sadece 22 puan aldı. Ya da COP30’a ev sahipliği yapacak olan Brezilya, 2035 yılına kadar 1,3 trilyon dolarlık iklim finansmanı hedefini güvence altına almakla sorumlu olacak. Ancak bu yılki CPI’da, tüm zamanların en düşük seviyesinde, 34 puanda kaldı. G20 Liderler Zirvesi’ne ev sahipliği yapan Güney Afrika ise 41 puan alarak 2019’dan bu yana üç puan düşüş yaşadı.

2024 endeksine göre, yaklaşık 6,8 milyar insan, CPI puanları 50’nin altında olan ülkelerde yaşıyor. Endekste 90 puan alan Danimarka, yedinci yıldır ilk sırada yer alıyor. Danimarka’yı 88 puanla Finlandiya, 84 puanla Singapur izliyor.

Türkiye, bu sıralamada 34 puan alarak 180 ülke arasında 107’inci sıraya yerleşerek sınıfta kaldı.