Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, dünyanın kömür, petrol ve doğal gazın belirleyici olduğu enerji düzeninden elektriğin ağırlık kazandığı yeni bir döneme geçtiğini söyledi. Fosil yakıtların kullanımının süreceğini ancak elektrik talebinin hızla arttığını belirten Birol, önümüzdeki 10 yılda küresel elektrik üretim kapasitesine eklenecek miktarın, geride kalan 10 yıldakinin iki katından fazla olacağını öngördü.
Antalya’da düzenlenen COP31 kapsamında gündeme gelen elektrifikasyon, fosil yakıtlardan uzaklaşmanın temel başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. 2035 yılına kadar elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını yüzde 35’e çıkarmayı öngören hedefin, ekonomilerin yüzyıl ortasına kadar karbonsuzlaşmasında kritik rol oynaması bekleniyor.
Bugün küresel nihai enerji ihtiyacının yaklaşık dörtte biri elektrikle karşılanırken, kalan bölümün yaklaşık dörtte üçü başta ulaşım, ısınma ve sanayi olmak üzere fosil yakıtlardan sağlanıyor. Birol, elektrik üretiminde yenilenebilir kaynakların payının giderek arttığını ve bu dönüşümün önümüzdeki yıllarda daha da hızlanacağını belirtti.
Elektrifikasyonu üç temel gelişme hızlandırıyor
Birol’a göre elektrifikasyonu hızlandıran üç temel gelişme bulunuyor: Yapay zekâ ve veri merkezlerinin artan enerji ihtiyacı, ulaşımda elektrikli araçların yaygınlaşması ve iklim değişikliğiyle birlikte hızla yaygınlaşan iklimlendirme sistemleri.
Elektrikli araç pazarındaki büyümeye dikkat çeken Birol, IEA verilerine göre Çin dışındaki ülkelerde elektrikli otomobil satışlarının son dokuz ayda yüzde 60 arttığını söyledi. Beş yıl önce satılan otomobillerin yüzde 5’inin elektrikli olduğunu hatırlatan Birol, bu oranın 2026’da yaklaşık üçte bire ulaşmasının beklendiğini açıkladı.
Elektrik talebini artıran bir diğer önemli etken ise artan sıcaklıklarla birlikte klima kullanımının hızla yaygınlaşması. ABD’de hanelerin yaklaşık yüzde 90’ında klima bulunurken bu oran Hindistan’da yüzde 20’nin, Nijerya’da ise yüzde 5’in altında. Birol, iklim değişikliğinin etkileri ağırlaştıkça ve insanların satın alma gücü arttıkça klima talebinin de büyüyeceğini belirtti.
Elektrifikasyonun yalnızca iklim mücadelesi açısından değil, enerji güvenliği ve ekonomik rekabetçilik bakımından da önemli kazanımlar sağlayacağını vurgulayan Birol, ülkelerin kendi elektriklerini üretmesinin ithal fosil yakıtlara bağımlılığı azaltacağını ifade etti.
COP31’den çıkacak karar enerji piyasalarına yön verebilir
COP31 kapsamında müzakere edilen Küresel Elektrifikasyon Taahhüdü, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının 2035’e kadar yaklaşık yüzde 25’ten yüzde 35’e yükseltilmesini hedefliyor.
Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, Türkiye ve Avustralya’nın eş başkanlığında yürütülen COP31 sürecinde çok sayıda ülkenin hedefi desteklediğini belirtti. Taahhüdün kabul edilmesinin piyasalara ve yatırımcılara güçlü bir mesaj vereceğini kaydeden Birol, elektriğin enerji sisteminin merkezine yerleştirilmesinin dönüşümü hızlandıracağını ve maliyetleri düşüreceğini söyledi.
Bununla birlikte Suudi Arabistan ve Rusya’nın da aralarında bulunduğu bazı ülkelerin tahhüde karşı çıktığı belirtiliyor. COP kararlarının uzlaşıyla alınması, az sayıda ülkenin itirazının bile anlaşmanın kabulünü engelleyebilmesine yol açıyor. Birol ise taahhüdün kabul edilmemesi durumunda dahi elektrifikasyon sürecinin hız kesmeden devam edeceğini öngörüyor.
Birol’a göre elektrifikasyonun yaygınlaşması, ülkelerin fosil yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı kırılganlığını azaltırken enerji maliyetlerinin düşürülmesine ve iklim hedeflerine ulaşılmasına da katkı sağlayacak. Elektrik temelli bir enerji sistemine geçiş, enerji güvenliğini güçlendirerek daha erişilebilir, güvenli ve sürdürülebilir bir geleceğin önünü açabilir.
Kaynak: