Birleşmiş Milletler, fosil yakıt kullanımının yol açtığı iklim krizinin dünyanın birçok bölgesinde yıkıcı sonuçlar doğurduğunu belirterek, ilkim kaynaklı afetlerin artık “kâbus boyutuna” ulaştığı uyarısında bulundu. BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell, aşırı sıcaklar, orman yangınları ve şiddetli fırtınaların hem insan yaşamını hem de ekonomileri tehdit ettiğini vurgulayarak, fosil yakıtlardan hızla çıkılması ve yenilenebilir enerjiye geçişin hızlandırılması çağrısı yaptı.
BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell, yaptığı yazılı açıklamada, insanlığın kömür, petrol ve doğal gaza olan bağımlılığının iklim krizini her geçen gün daha da ağırlaştırdığını belirtti.
“İklim alarmı her yönden çalıyor” diyen Stiell, yeniden etkisini artırması beklenen sıcakların, iklim krizinin insani ve ekonomik maliyetlerini birçok ülkede ulusal acil durum seviyesine taşıdığını söyledi.
Avrupa’da yangınlar büyüyor
BM verilerine göre, 2026 yılının başından bu yana Avrupa’da 1.254 orman yangını meydana geldi ve 250 bin hektardan fazla alan kül oldu.
Fransa, İspanya ve Avrupa’nın çeşitli bölgelerinde etkisini sürdüren büyük yangınlar nedeniyle binlerce kişi tahliye edilirken, uzun süren sıcak hava dalgalarının kuruttuğu ormanlık alanlar yangınların daha hızlı yayılmasına zemin hazırlıyor.
Kuzey Afrika’da hava sıcaklıklarının 49 dereceye yaklaşması, can kayıpları riskini artırıyor ve sağlık hizmetleri ile enerji altyapısını zorluyor.
Şili’de şiddetli fırtınalar can kayıplarına ve büyük hasara neden olurken, Japonya şimdiye kadar kaydedilen en uzun süreli 40 derece üzeri sıcak hava dönemini yaşıyor.
Stiell, bugün yaşanan aşırı hava olaylarının artık milyarlarca insan için istisnai değil, günlük yaşamın bir parçası haline geldiğini belirterek, bunun temel nedeninin fosil yakıtlardan temiz enerjiye geçişte yetersiz kalınması ve ormanların yeterince korunamaması olduğunu ifade etti.
Stiell ayrıca, iklim krizinin etkilerine en açık durumdaki birçok ülkenin, gerekli dönüşümü zamanında gerçekleştirebilmesi için daha güçlü uluslararası finansman ve teknik desteğe ihtiyaç duyduğunu kaydetti.
Orman yangınlarından kaynaklanan duman kıtaları aşıyor
BM’ye bağlı Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), orman yangınlarından kaynaklanan dumanın binlerce kilometre yol kat ederek sınırları, okyanusları ve kıtaları aşabildiğine dikkat çekti.
2023 yılında Kanada’daki büyük orman yangınlarının oluşturduğu duman önce ABD’nin kuzeydoğusunu, ardından Atlas Okyanusu’nu aşarak Avrupa’ya kadar ulaşmıştı. Bu yaz da Kanada’daki yangınlardan yükselen yoğun duman, New York eyaletinde hava kalitesi uyarılarının yapılmasına neden oldu.
Dünya Meteoroloji Örgütü, orman yangını kaynaklı dumanın oluşturduğu risklerin azaltılmasında güvenilir izleme sistemleri, doğru tahmin modelleri, sınır ötesi veri paylaşımı ve etkin erken uyarı mekanizmalarının hayati önem taşıdığını vurguladı.
Örgüt, “Herkes İçin Erken Uyarılar” girişimi kapsamında yangınlara yönelik hizmetlerde uluslararası iş birliğini güçlendirmeyi, ortak standart uygulamalarını yaygınlaştırmayı ve ülkeler arasındaki koordinasyonu artırmayı hedefleyen çalışmalarını sürdürüyor.
Kaynak:
