Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA), yenilenebilir enerji teknolojilerinin küresel maliyet eğilimlerini değerlendirdiği “2025 Yılında Yenilenebilir Güç Üretim Maliyetleri”raporunu yayımladı.
Rapora göre yenilenebilir enerji, 2025 yılında da yeni elektrik üretim yatırımlarında maliyet avantajını korudu. Geçen yıl devreye alınan şebeke ölçekli yenilenebilir enerji kapasitesinin yüzde 90’dan fazlası, en düşük maliyetli yeni fosil yakıtlı santrallere göre daha düşük maliyetle elektrik üretti.
Dünya genelinde 2025 yılında yenilenebilir enerji kapasitesine 690 GW’ın üzerinde yeni kurulu kapasite eklendi. Bunun 500 GW’tan fazlasını güneş enerjisi, yaklaşık 160 GW’ını ise rüzgâr enerjisi oluşturdu. Böylece yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam kurulu güç içindeki payı ilk kez kömürü geride bıraktı.
Rapora göre, son 15 yılda yenilenebilir enerji teknolojilerinde görülen hızlı maliyet düşüşü 2025 yılında daha dengeli bir seyir izlemeye başladı.
Uzun vadeli eğilimler ise yenilenebilir enerji teknolojilerindeki maliyet dönüşümünün boyutunu ortaya koyuyor. 2010’dan bu yana güneş enerjisinde elektrik üretim maliyeti yüzde 89, kara tipi rüzgârda yüzde 71 ve deniz üstü rüzgârda yüzde 63 oranında azaldı.
Ülkeler bazında önemli maliyet farklılıkları da dikkat çekti. Güneş enerjisinde LCOE değeri Hindistan’da 35 ABD doları/MWh, Çin’de 36 ABD doları/MWh, Almanya’da ise 65 ABD doları/MWh olarak hesaplandı. Kara tipi rüzgâr enerjisinde ise Çin, 27 ABD doları/MWh ile incelenen başlıca pazarlar arasında en düşük maliyet seviyesine sahip ülke oldu.
Raporda öne çıkan başlıklardan biri de batarya depolama teknolojilerindeki maliyet düşüşü oldu.
IRENA verilerine göre dört saatlik şebeke ölçekli batarya sistemlerinin kurulum maliyeti 2025 yılında yaklaşık yüzde 30 azalarak kilovatsaat başına 140 ABD dolarına geriledi. Bu rakam, 2010 yılına göre yaklaşık yüzde 95’lik bir maliyet düşüşüne işaret ediyor.
Batarya maliyetlerindeki gerileme, güneş ve rüzgâr santrallerinin depolama sistemleriyle birlikte geliştirilmesini ekonomik açıdan daha cazip hale getiriyor. Böylece elektrik üretiminin talebin yüksek olduğu saatlere kaydırılması, şebeke altyapısının daha verimli kullanılması ve fiyat dalgalanmalarının etkisinin azaltılması mümkün oluyor.
Rapora göre yüksek kaliteli sahalarda yüzde 95 güvenilirlik sağlayan güneş enerjisi ve batarya sistemlerinin toplam maliyeti, 2020 yılında 100 ABD doları/MWh’nin üzerindeyken 2025 itibarıyla 85 ABD doları/MWh’nin altına indi.
Fosil yakıt maliyetlerinde 480 milyar dolarlık tasarruf
IRENA, yenilenebilir enerjinin yalnızca elektrik üretim maliyetlerini düşürmekle kalmadığını, makroekonomik açıdan da önemli katkılar sağladığını belirtti.
Rapora göre yenilenebilir enerji kaynakları 2025 yılında küresel ölçekte yaklaşık 480 milyar ABD doları tutarında fosil yakıt maliyetinin önlenmesini sağladı. Aynı dönemde yaklaşık 8,4 milyar ton karbondioksit emisyonu engellendi.
Ajans, yakıt maliyetine bağımlı olmayan yenilenebilir enerji yatırımlarının, özellikle fosil yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı ülkelerin enerji güvenliğini ve ekonomik dayanıklılığını güçlendirdiğini vurguladı.
IRENA, yenilenebilir enerji teknolojilerinde maliyetlerin düşmeye devam edeceğini, ancak özellikle güneş ve kara tipi rüzgâr gibi olgunlaşan teknolojilerde önceki yıllardaki kadar hızlı düşüşler beklenmediğini bildirdi.
Rapora göre, finansman maliyetleri, emtia ve kritik mineral fiyatlarındaki dalgalanmalar, tedarik zincirlerindeki değişimler, izin süreçleri ve şebeke bağlantı kapasitesi yeni yatırımların maliyetini belirleyen temel unsurlar olmaya devam edecek. Özellikle sermaye maliyetleri ve finansmana erişim, ülkeler arasındaki yenilenebilir enerji maliyet farklarının başlıca nedenleri arasında yer alıyor.
Enerji dönüşümünün bundan sonraki aşamasında yalnızca yeni yenilenebilir enerji kapasitesinin devreye alınmasının yeterli olmayacağını belirten IRENA; elektrik şebekelerinin güçlendirilmesi, enerji depolama yatırımlarının artırılması, uygun maliyetli finansmana erişimin kolaylaştırılması ve izin süreçlerinin hızlandırılmasının kritik önem taşıdığını kaydetti.
Kaynak:
