Kolombiya’nın Santa Marta kentinde düzenlenen ve yaklaşık 60 ülkenin katıldığı tarihi iklim zirvesi, fosil yakıtların üretim ve kullanımını sona erdirmeye yönelik küresel mücadelenin seyrini değiştirebilecek mesajlar verdi. Delegeler, yıllardır süren tartışmaların ardından ilk kez “sorunun varlığını değil, çözüm yollarını” konuştu.
“Fosil Yakıtlardan Uzaklaşma Konferansı” adıyla düzenlenen toplantının en dikkat çekici yaklaşımı önceki zirvelere göre değişen atmosferiydi. Birleşmiş Milletler iklim zirvelerinde sıkça görülen diplomatik tıkanıklığın aksine, Santa Marta zirvesi çözüm odaklı yaklaşımıyla öne çıktı.
Konferans boyunca bilim insanları ve akademisyenler enerji dönüşümüne ilişkin tartışmalarda belirleyici rol oynadı. Karbon dengeleme ve karbon yakalama gibi uygulamaların, fosil yakıt üretimini sürdürmenin bahanesi haline geldiği vurgulandı.
Toplantının en dikkat çeken başlıklarından biri, iklim krizinin sorumluluğunun artık sadece bireylerin tüketim alışkanlıklarına yüklenmemesi gerektiği oldu.
Konuşmacılar, dünya genelindeki emisyonların büyük bölümünün petrol, gaz ve kömürün çıkarılması, işlenmesi ve taşınması sırasında ortaya çıktığını vurguladı. Bu nedenle enerji dönüşümünde üretici şirketlerin ve fosil yakıt ekonomisinin merkezde ele alınması gerektiği ifade edildi.
Petrol ve gaz üreticisi ülkeler doğrudan hedef alınmasa da, fosil yakıtlara bağımlılık “sağlıksız bir ekonomik bağımlılık” olarak değerlendirildi.
Gelişmekte olan ülkeler borç yükü altında
Konferansta küresel güney ülkelerinin yaşadığı borç krizine de dikkat çekildi. Birçok ülkenin yenilenebilir enerji yatırımı yapmak istemesine rağmen yüksek faizli dış borçlar ve fosil yakıt ithalatı nedeniyle kaynak yaratamadığı belirtildi.
Katılımcılar, enerji dönüşümünün yalnızca teknolojiyle değil, küresel finans sisteminin değişmesiyle mümkün olacağını savundu. Fosil yakıt sektörüne verilen devlet teşviklerinin yenilenebilir enerji ve borç hafifletme programlarına aktarılması çağrısı yapıldı.
Yol haritalarında tarih şart
Toplantıda en sık kullanılan kavramlardan biri “yol haritası” oldu. Delegeler, her ülkenin fosil yakıtlardan çıkış için net bir yol haritası hazırlaması gerektiğini söyledi.
Bu planların iki temel unsuru içermesi gerektiği vurgulandı: Fosil yakıtların tamamen terk edilmesi hedefi ve buna ilişkin somut bir takvim.
Kritik mineraller yeni dönemin merkezinde
Fosil yakıtların yerini alacak yenilenebilir enerji ekonomisi için milyarlarca güneş paneli, rüzgâr türbini, elektrikli araç ve bataryaya ihtiyaç duyulacağı ifade edildi.
Bu da bakır, kobalt, nikel ve galyum gibi kritik minerallere olan talebi artıran bir dönüşüm. Konferansta, bu minerallerin çıkarılması sırasında yaşanan insan hakları ihlalleri ve çevresel tahribat da gündeme taşındı.
Aktivistler, enerji dönüşümünün “temiz olduğu kadar adil” olması gerektiğini savundu.
Yerli halklar ilk kez daha görünür oldu
Santa Marta zirvesi, yerli toplulukların iklim görüşmelerindeki etkisinin arttığı bir toplantı olarak da öne çıktı. Yerli temsilciler ilk kez kendi bağımsız tartışma alanlarında önerilerini hazırlayarak üst düzey oturumlara katıldı.
Bir sonraki durak Tuvalu
Santa Marta’da oluşan iyimser atmosferin somut adımlara dönüşüp dönüşmeyeceği ise 2027 yılında Tuvalu’da düzenlenecek bir sonraki konferansta belli olacak.
İrlanda’nın eş ev sahipliğinde yapılması planlanan zirvenin, fosil yakıt çağından çıkış için daha bağlayıcı kararların tartışıldığı kritik bir toplantı olması bekleniyor.
Kaynak:
