Uzmanlara göre orman yangınlarıyla mücadelede en etkili yöntem daha fazla yangın uçağı değil, toprağı onaran rejeneratif tarım uygulamalarını yaygınlaştırmak. Ancak çiftçiler, bu kamusal faydanın hâlâ yeterince desteklenmediğini söylüyor.
İklim değişikliğinin etkisiyle Avrupa’da orman yangınlarının sıklığı ve şiddeti artarken, uzmanlar yangınlarla mücadelede yeni bir yaklaşımın önem kazandığını belirtiyor. Yangınlar başladıktan sonra müdahale etmeye odaklanan mevcut sistemin yanında, toprağı güçlendiren ve araziyi yangınlara karşı daha dirençli hale getiren rejeneratif tarım uygulamaları, afet riskini azaltan en etkili doğal çözümler arasında gösteriliyor.
Bu yaz Yunanistan, Fransa ve İspanya başta olmak üzere birçok ülkede yaşanan büyük yangınlar yüz binlerce kişinin tahliye edilmesine neden olurken, sıcaklıkların küresel ortalamanın iki katından daha hızlı arttığı Avrupa’da yangın riskini giderek büyüyor.
Toprağı onaran tarım yangın riskini azaltıyor
İspanya’nın Katalonya bölgesindeki Mas Les Vinyes Kooperatifi bunun en dikkat çekici örneklerinden biri.
Yaklaşık on yıldır rejeneratif tarım uygulayan çiftlikte, yangına hassas çam ağaçları azaltılırken dayanıklı meşe türleri korunuyor; kuru dallar toprağa organik madde olarak geri kazandırılıyor; otlaklar küçükbaş hayvanlarla kontrollü şekilde otlatılarak yangının en önemli yakıt kaynaklarından biri olan kuru bitki örtüsünün birikmesi önleniyor. Çiftlikte oluşturulan su göletleri ise olası yangınlarda doğal yangın bariyeri görevi görüyor.
Bu uygulamalar yalnızca yangın riskini azaltmıyor. Artan organik madde sayesinde toprağın su tutma kapasitesi güçleniyor, kurak dönemlerde nem daha uzun süre korunuyor ve tarım arazileri iklim krizine karşı dayanıklı hale geliyor.
İspanya Rejeneratif Tarım Derneği’nin sahada yaptığı değerlendirmeler de bu yaklaşımın etkisini doğruluyor.
Yangınla mücadelede görünmeyen kamu hizmeti
Uluslararası arazi restorasyonu kuruluşu Commonland, rejeneratif tarımın Avrupa’da yangınlara karşı en az değerlendirilen savunma mekanizmalarından biri olduğunu söylüyor.
Kuruluşa göre sağlıklı topraklar daha fazla su depoluyor, biyolojik çeşitlilik güçleniyor ve yangınların hızla yayılması için gerekli kuru biyokütle önemli ölçüde azalıyor.
Mas Les Vinyes kurucularından Sergi Caballero, rejeneratif tarımın kamu yararına bir faaliyet olarak görülmesi gerektiğini belirterek, vergi teşvikleri ve mali destek mekanizmalarının bu doğrultuda yeniden düzenlenmesini öneriyor.
Uzmanlara göre Avrupa’nın yangınlarla mücadelesi artık yalnızca daha fazla yangın söndürme uçağı, helikopter veya acil müdahale kapasitesiyle sınırlı değil. Asıl ihtiyaç, toprağın su tutma kapasitesini artıran, biyolojik çeşitliliği güçlendiren ve yanıcı bitki örtüsünü doğal yollarla kontrol altında tutan rejeneratif arazi yönetimine yatırım yapılması.
İklim değişikliğinin etkileri derinleştikçe, rejeneratif tarım yalnızca sürdürülebilir bir üretim modeli değil; orman yangınlarını önleyen, ekosistemleri güçlendiren ve kırsal alanların iklim krizine uyumunu artıran stratejik bir kamu yatırımı olarak öne çıkıyor.
Kaynak:
