Avrupa’da etkisini artıran orman yangınlarıyla mücadelede kunduzların inşa ettiği barajların ve sulak alanların doğal yangın bariyerleri oluşturduğu tespit edildi. Araştırmalar, bu ekosistem mühendislerinin yalnızca alevlerin yayılmasını yavaşlatmakla kalmayıp yangın sonrası tahrip olan alanların yeniden canlanmasına da katkı sağladığını gösteriyor.
Aşırı sıcaklar ve kuraklığın etkisiyle Avrupa’da orman yangınları büyümeye devam ederken, bilim insanları doğa temelli çözümlerin önemine dikkat çekiyor.
Yüksek sıcaklıklar bitki örtüsündeki nemi hızla azaltarak otları, çalıları ve ormanlık alanları kolay tutuşabilir hale getiriyor. Kuruyan bitki örtüsü, söndürülmemiş bir sigara izmariti ya da küçük bir kıvılcımla kısa sürede büyük yangınlara dönüşebiliyor. Kuraklık nedeniyle sertleşen ve su tutma kapasitesini kaybeden toprak ise yangınların kontrol altına alınmasını güçleştiriyor.
Araştırmalar, kunduzların inşa ettiği barajların yangınlara karşı beklenmedik bir koruma sağladığını ortaya koyuyor. Akarsuların akışını değiştirerek göletler ve sulak alanlar oluşturan kunduzlar, çevredeki bitki örtüsünün kurak dönemlerde bile nemli kalmasını sağlıyor.
Bu sayede yangınlar, ıslak alanlarda ilerlemekte zorlanırken daha kuru bölgelere yöneliyor. Oluşan yeşil koridorlar, alevlerin yayılmasını yavaşlatırken, kurbağalar, balıklar ve küçük memeliler gibi birçok tür için güvenli yaşam alanı oluşturuyor.
Bilimsel çalışmalar etkisini doğruluyor
2020 yılında yayımlanan “Smokey the Beaver” adı verilen araştırmada, ABD’nin batısındaki beş büyük orman yangınından elde edilen veriler incelendi. Araştırmaya göre kunduz bulunmayan bölgelerdeki bitki örtüsü, kunduzların yaşadığı alanlara kıyasla üç kat daha fazla bozuldu.
Geçen yıl yayımlanan başka bir çalışmada ise Kaliforniya’nın Sierra Nevada bölgesindeki kunduz barajlarının potansiyel etkisi değerlendirildi. Araştırmacılar, mevcut habitatın yaklaşık 120 milyon metreküp yüzey suyunu depolayabilecek kapasiteye sahip olduğunu ve bunun yüksek riskli bölgelerde yaklaşık 2 bin 200 kilometrekarelik alanın yangınlara karşı daha dirençli hale gelmesine katkı sağlayabileceğini hesapladı.
Avrupa’da kunduz popülasyonu hızla büyüyor
Bir dönem aşırı avlanma nedeniyle yok olma noktasına gelen Avrupa kunduzları, koruma çalışmaları sayesinde son yıllarda hızla çoğaldı. 1960-2016 yılları arasında (Rusya hariç) popülasyon yaklaşık yüzde 16 bin artarak 1,2 milyonun üzerine çıktı.
Uzmanlar, kunduzların yeniden Avrupa ekosistemlerine dönmesinin yalnızca yangın riskini azaltmakla kalmayacağını; taşkınların kontrol altına alınması, su kalitesinin iyileştirilmesi ve biyolojik çeşitliliğin güçlendirilmesi gibi birçok ekolojik fayda sağlayacağını belirtiyor.
Doğa koruma kuruluşu Rewilding Europe, iklim değişikliğiyle birlikte daha sık ve daha yıkıcı hale gelen orman yangınlarına karşı doğa temelli çözümlerin önemine dikkat çekerek, “Su yanmaz” ifadesiyle kunduzların oluşturduğu sulak alanların değerini özetliyor.
Kaynak:
