BM Genel Sekreteri António Guterres, Genel Kurul’un 22 Eylül’de başlayacak 81. oturumu öncesinde yapay zeka, iklim krizi, eşitsizlik ve savaşları gündeme taşıdı. Guterres, sınırları aşan krizlere karşı uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi çağrısı yaptı.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, New York’ta başlayacak Genel Kurul’un üst düzey toplantıları öncesinde dünyanın karşı karşıya olduğu başlıca krizleri sıraladı. Guterres, kontrolsüz yapay zeka, iklim krizi ve artan eşitsizliği “varoluşsal üç tehdit” olarak tanımlarken, Gazze ve Ukrayna’daki savaşların da uluslararası gündemin merkezinde olduğunu söyledi.
Guterres, mevcut dönemi “derin belirsizlik çağı” olarak nitelendirdi. Sınırları aşan krizlerin yalnızca ulusal politikalarla yönetilemeyeceğini belirten Genel Sekreter, uluslararası işbirliğinin tam da en fazla ihtiyaç duyulduğu dönemde zayıfladığına dikkat çekti.
Gazze ve Ukrayna için diplomasi çağrısı
Guterres, Orta Doğu’da gerilimin düşürülmesi ve diyaloğun yeniden başlaması gerektiğini söyledi. Sivillerin stratejik rekabetin bedelini ödememesi gerektiğini vurgulayan Genel Sekreter, Gazze’deki insani krize dikkat çekerek iki devletli çözüm desteğini yineledi.
Ukrayna’da dört yılı aşkın süredir devam eden savaşın sona erdirilmesi; adil ve kalıcı bir barışın sağlanması için ilk adımın derhal ateşkes olduğunu ifade etti.
Guterres’in açıklamalarının önemli bir bölümünü de yapay zeka oluşturdu. Teknolojinin sağlık, eğitim ve iklim eylemi açısından önemli fırsatlar sunduğunu belirten Guterres, teknolojik gelişim hızının, beraberinde getirdiği riskleri anlama ve yönetme kapasitesini geride bıraktığını söyledi.
Guterres, ülkelerin kendi düzenlemelerini oluşturmasının gerekli olduğunu ancak bunun tek başına yeterli olmayacağını savundu. Yapay zeka geliştiricileri, veri merkezleri, altyapı ve dijital hizmetlerin farklı ülkelerde faaliyet göstermesi nedeniyle uluslararası kurallara ihtiyaç olduğunu belirtti.
BM Genel Sekreteri yapay zekanın yalnızca gelecekte ortaya çıkabilecek risklerle sınırlı olmadığını vurguladı. Yapay zekaya dayalı otomatik karar sistemlerinin bugün işe alım, kamu hizmetleri, kredi değerlendirmeleri, bilgiye erişim ve kolluk uygulamalarında kullanıldığını belirten Guterres, sistemlerdeki hata ve önyargıların özellikle kendini savunma imkanı sınırlı gruplar üzerinde ciddi sonuçlar yaratabileceğini söyledi.
İklim krizi ve eşitsizlik aynı denklemde
Guterres’in gündemindeki bir diğer başlık iklim krizi oldu. İklim politikası, kalkınma ve eşitsizliğin birbirinden ayrı ele alınamayacağını belirten Guterres, düşük gelirli ülkeler ve kırılgan toplulukların kuraklık, sel ve aşırı sıcakların etkilerine karşı daha sınırlı kaynaklara sahip olduğunu söyledi.
Yüksek borç maliyetlerinin de bu ülkelerin iklim uyumu ve temiz altyapıya yatırım kapasitesini daralttığını belirten Guterres, iklim finansmanı, enerji, ticaret ve kalkınma politikalarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
BM’de reform çağrısı
Guterres, Birleşmiş Milletler ve diğer çok taraflı kurumların küresel güç dengelerindeki değişime uyum sağlayacak şekilde güncellenmesi gerektiğini de söyledi.
Mevcut yükümlülüklerin zayıflatılmaması gerektiğini vurgulayan Guterres, değişimin BM Şartı, uluslararası hukuk, insan hakları ve sürdürülebilir kalkınmanın uygulanmasını güçlendirmesi gerektiğini ifade etti.
Kaynak:
https://europeantimes.news/2026/09/guterres-puts-ai-climate-and-war-before-un-leaders/
