Birleşmiş Milletler verilerine göre anneler dünya genelinde ortalama 196 gün ücretli ebeveyn izni kullanırken babalara tanınan izin süresi yalnızca 25 günle sınırlı kalıyor. Ebeveyn iznindeki bu eşitsizlik, kadınların bakım sorumluluğunu artırırken gelirlerini ve kariyerlerini olumsuz etkiliyor; çocukların gelişimi üzerinde de belirleyici bir rol oynuyor.
UN Women ve Dünya Bankası Grubu’nun yayımladığı yeni veilere göre anneler, dünya genelinde babalardan yaklaşık sekiz kat daha fazla ücretli ebeveyn izni kullanabiliyor. Annelerin ortalama 196 günlük izin hakkına karşılık babalara yalnızca 25 gün izin tanınıyor. Ebeveyn iznindeki bu eşitsizlik, çocuk bakımının büyük ölçüde kadınların sorumluluğunda kalmasına ve kadınların çalışma hayatında dezavantajlı konuma düşmesine neden oluyor.
Araştırmanın kapsadığı 190 ekonominin 66’sında babalara ücretli izin hakkı tanınmıyor. Diğer ülkelerin yarısında ise babaların ücretli izin süresi iki haftadan daha kısa. Annelerin izin hakları da birçok ülkede uluslararası standartların gerisinde. Toplam 61 ülkede annelere Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) önerdiği 14 haftalık süreden daha az izin verilirken altı ülkede ücretli annelik izni bulunmuyor.
UN Women Genel Müdür Yardımcısı Nyaradzayi Gumbonzvanda, bakım emeğinin ailelerin, toplumların ve ekonomilerin sürdürülebilirliği açısından vazgeçilmez olduğunu vurguluyor. Gumbonzvanda’ya göre kadınlar, bu hayati sorumluluğun orantısız bir bölümünü üstlenmeyi sürdürüyor.
Babaların izin kullanması kadınlar üzerindeki bakım yükünü hafifletiyor
UN Women’ın Ebeveyn İzninden Çocuk Bakım Hizmetlerine başlıklı politika notu, ebeveynler arasındaki izin eşitsizliğinin işe dönüşle sona ermediğine, aile içindeki sorumlulukların dağılımını uzun vadede etkilemeye devam ettiğine dikkat çekiyor. Babaların ebeveyn izni kullanması, çocuk bakımına ve ev işlerine daha fazla katılmalarını teşvik ederek kadınların üzerindeki yükü hafifletiyor. Buna karşın kadınlar, ücretsiz bakım işlerine erkeklerden ortalama 2,5 kat daha fazla zaman ayırıyor.
Bakım sorumluluklarının paylaşılması, kadınların çalışma hayatındaki konumunu da etkiliyor. Babalık izni, annelerin istihdam olanaklarının ve gelirlerinin artmasıyla ilişkilendiriliyor. Erkeklerin çocuk bakımında daha fazla sorumluluk üstlenmesi, kadınların çocuk sahibi olduktan sonra karşılaştığı gelir kayıplarının ve kariyer engellerinin azaltılmasına yardımcı olabiliyor.
Eşit bakım sorumluluğu çocukların gelişiminde de karşılık buluyor. Araştırmalar, babaların bakım sürecine daha fazla katılmasını çocukların bilişsel gelişimi, dil becerileri, duygularını düzenleme yetenekleri ve davranışlarıyla ilişkilendiriyor.
Erkeklerin bakım sorumluluğunu daha fazla üstlenme isteği de araştırmalara yansıyor. Güncel verilere göre erkeklerin yüzde 64’ünden fazlası, kamusal bakım hizmetlerinin genişletilmesi amacıyla vergilerin artırılmasını destekliyor.
Bakım emeği çocuklarla sınırlı değil
Bakım sorumluluğu çocukların ihtiyaçlarıyla sınırlı kalmıyor. Her dört ebeveynden yaklaşık biri, çoğu zaman yeterli destek almadan yaşlı aile üyelerinin bakımını da üstleniyor. Bu durum, izin haklarının ve bakım hizmetlerinin kapsamının sadece yeni ebeveynleri değil, farklı kuşakların bakımını üstlenen aileleri de ilgilendirdiğini ortaya koyuyor.
Birleşmiş Mİlletler kuruluşları, 29 Ekim Uluslararası Bakım ve Destek Günü öncesinde, bakım emeğinin kadınların sorumluluğu olarak görülmesine yol açan toplumsal cinsiyet kalıplarının değişmesi çağrısında bulunuyor. Ebeveyn izninin kadınlar ve erkekler arasında daha dengeli paylaşılması, babaların bakım sürecine aktif katılımının desteklenmesi ve kamusal bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması, bu alandaki eşitsizliklerin giderilmesi için öne çıkan adımlar arasında yer alıyor.
Bakım sorumluluğunun daha adil paylaşılması, kadınların gelirlerini ve yaşam koşullarını iyileştirmenin yanı sıra, çocukların gelişimini, ailelerin refahını ve toplum genelinde bakım hizmetlerine erişimi de destekliyor.
Kaynak:
