Birleşmiş Milletler’in yayımladığı Dünya Okyanus Değerlendirmesi raporu, okyanusların insan faaliyetleri nedeniyle “şiddetli ve hızlanan” bir baskı altında olduğunu ortaya koydu. Rapora göre deniz seviyesindeki yıllık yükselme hızı son on yılda iki katına çıkarken, okyanuslar hızla ısınıyor ve biyolojik çeşitlilik kaybı derinleşiyor.
Birleşmiş Milletler (BM), dünya okyanuslarının insan kaynaklı baskılar nedeniyle giderek daha büyük bir tehdit altında olduğunu açıkladı. Yaklaşık 600 bilim insanının katkısıyla hazırlanan ve 2021-2025 dönemini kapsayan Üçüncü Dünya Okyanus Değerlendirmesi raporu, deniz ekosistemlerinde yaşanan bozulmanın hızlandığını ortaya koydu.
Rapora göre kirlilik, büyük ölçekli endüstriyel balıkçılık ve iklim değişikliğinin etkileri birikerek okyanuslarda yaygın biyolojik çeşitlilik kaybına yol açıyor. Bilim insanları, son yıllarda okyanusların maruz kaldığı baskıların beklenenden daha hızlı arttığını vurguluyor.
Deniz seviyesi yükselişi hızlandı
Rapordaki en dikkat çekici bulgulardan biri deniz seviyesindeki yükseliş oldu. Buna göre, 2015 öncesinde yılda yaklaşık 2 milimetre olan küresel deniz seviyesi yükselme hızı, 2023 yılında 4,3 milimetreye ulaştı. Bu durum, kıyı bölgelerinde yaşayan milyonlarca insan için artan sel ve erozyon riski anlamına geliyor.
Ayrıca 1955 yılından bu yana okyanuslarda biriken fazla ısının yüzde 16’sının yalnızca 2018 sonrasında gerçekleştiği belirtildi. En hızlı ısınmanın ise Atlantik Okyanusu ile Hint ve Pasifik okyanuslarının güney kesimlerinde gözlemlendiği kaydedildi.
Okyanuslar iklim krizinin yükünü taşıyor
Dünya yüzeyinin yüzde 70’inden fazlasını kaplayan okyanuslar, iklim sisteminin en önemli düzenleyicileri arasında yer alıyor. Rapora göre okyanuslar bugüne kadar fosil yakıt kullanımından kaynaklanan fazla ısının yaklaşık yüzde 90’ını ve atmosfere salınan karbondioksitin yüzde 30’unu emdi.
Değişen okyanus akıntıları, yükselen sıcaklıklar ve artan asitlenme, deniz yaşamını ve küresel iklim dengelerini tehdit ediyor.
Her yıl 52 milyon ton plastik okyanuslara karışıyor
Raporda denizlerdeki plastik kirliliğinin ulaştığı boyutlar da gözler önüne serildi. Her yıl yaklaşık 52 milyon ton plastik atığın okyanuslara karıştığı belirtilirken, denizlerdeki mikroplastik parçacıklarının sayısının 24,4 trilyona ulaştığı tahmin ediliyor.
Bu kirliliğin 4 binden fazla deniz türünü etkilediği ve ekosistemler üzerindeki uzun vadeli sonuçlarının henüz tam olarak bilinmediği ifade edildi.
BM Genel Sekreteri António Guterres, okyanusların sınırsız bir kaynak gibi görülmemesi gerektiğini belirterek, deniz ekosistemlerinin korunması için acil iş birliği çağrısında bulundu.
Greenpeace de hükümetlere çağrıda bulunarak, derin deniz madenciliği ve endüstriyel balıkçılığa karşı daha güçlü koruma önlemleri alınmasını istedi. Çevre örgütü, bilim insanlarının önerdiği doğrultuda dünya okyanuslarının en az yüzde 30’unun 2030 yılına kadar etkin koruma altına alınmasının kritik önem taşıdığını belirtti.
Raporun ortaya koyduğu tablo, okyanusların yalnızca iklim krizinin sonuçlarını değil, aynı zamanda insan faaliyetlerinin artan baskısını da taşıdığını gösteriyor.
Kaynak:
