Birleşmiş Milletler, 2024 yılında küresel gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) büyümesinde yavaşlama öngörüyor. Bu durum, aşırı hava olaylarından kaynaklanan iyileşmedeki yavaşlama ve yaklaşan iklim şoklarından kaynaklanıyor.
BM’nin küresel ekonomik beklentilere ilişkin yakın zaman önce yayımladığı öncü niteliğindeki yıllık raporunda, bu takvim yılı için küresel GSYİH büyüme oranı yüzde 2,7’den yüzde 2,4’e düşürüldü.
Bunun nedenleri arasında, gelişmekte olan ekonomilerdeki pandemi sonrası yavaş iyileşmeler ile birlikte Orta Doğu ve Rusya-Ukrayna bölgelerindeki şiddetli çatışmalar, son iklim hasarları ve iklim bağlantılı yaklaşan riskler yer alıyor.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres raporun önsözünde; iklim değişikliği, çevresel bozulma, artan yoksulluk ve besleyici gıdalara eşitsiz erişim gibi dünyanın birbiriyle bağlı en büyük krizlerinden bazılarına ‘’ülkeler ve ekonomiler arasındaki bölünmelerin etkili bir tepki verilmesini engellediği’’ konusunda uyarıyor.
Raporda, iki yaz boyunca rekor kıran aşırı hava koşullarıyla birlikte artan enerji ve emtia fiyatlarının 2022 ve 2023 yıllarında dünya genelinde gıda fiyatlarının artmasına neden olduğu belirtiliyor. Bu durum da yaşam kalitesini etkiliyor.
Geçtiğimiz yıl gerçekleşen aşırı hava olayları arasında; Yunanistan’ın buğday ambarı olarak tanımlanan Thesally bölgesinde yaşanan canavar sel; Kuzey Amerika, Avrupa ve Çin’de Temmuz ayında yaşanan sıcak hava dalgaları ve Asya genelinde Nisan-Mayıs aylarında gerçekleşen pirinç üretimini önemli ölçüde etkileyen aşırı sıcaklıklar yer alıyor.
Birleşmiş Milletler, Asya’nın bazı bölgelerinin bu yıl da 2023’te olduğu gibi olağanüstü erken ve yoğun sıcaklık dalgaları yaşama olasılığının yüksek olduğuna inanıyor. Bu durum pirinci, üretim azalması riski taşıyan bir gıda maddesi olarak öne çıkarıyor.
BM’nin raporu, yılın ikinci yarısında, 2023’ün sonlarında başlayan ve önümüzdeki bahara kadar devam etmesi beklenen El Nino olayının olası etkisini değerlendiriyor. El Nino, Pasifik’in yüzey sularının ısınması anlamına geliyor. Bunun sonucunda okyanus ekosistem koşullarında bir dizi değişiklik meydana gelebileceği öngörülüyor.
BM, Güney Amerika, Orta Amerika ve Asya-Pasifik bölgesinde balıkçılığın ciddi şekilde sekteye uğrayacağını tahmin ediyor. Ayrıca, El Nino’nun birçok Asya ülkesinde yağış rejimlerini değiştirerek, aşırı kuraklık veya sel nedeniyle tarımsal üretime zarar verecek bir etkiye sahip olmasını bekliyor.
Raporun genel uyarısı ‘artan iklim krizi ve aşırı hava olaylarının, 2024 yılında tarımsal üretimi ve turizmi zayıflatacağı’ yönünde.
İklim finansmanının ölçeklendirilmesi
Rapor, BM’nin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nın (SKA) gerçekleştirilmesiyle ilgili finansman açıklarına ilişkin mevcut araştırmasını güçlü bir şekilde yineliyor.
BM, enerji geçişi için finansman açığını bugünden 2050’ye kadar 150 trilyon dolar olarak fiyatlandırdı. Yıllık finansman seviyelerinin mümkün olan en kısa sürede 1,6 milyar dolardan 5,6 trilyon dolara çıkması gerekiyor.
BM finansman seviyelerinin artırılmasının yanı sıra finansman türleri ve sözleşme niteliklerinin değişmesi gerektiğini de belirtiyor. Gelişmekte olan ülkelerin çoğu zaten borçlu ve iklim finansmanı için hibeler değil, yalnızca kredilere erişerek daha fazla borçlanıyor. Bu zorluğu ele almanın kilit bileşeni, çok taraflı kalkınma bankası reformu olacak deniyor.
BM raporunun bir diğer odak noktası ise geçmişteki iklim kayıp ve zararlarının tazmin edilmesi. Geçen ay Dubai’de düzenlenen COP28’de, ülkeler dünyanın kayıp ve zarar fonunu faaliyete geçirmeyi kabul etti. Risk altındaki ülkeler onlarca yıldan beri bu fon için lobi faaliyeti yürütüyordu. Ancak 2022’deki COP27’de uzlaşma sağlanana kadar ABD ve AB gibi ülkelerin muhalefetiyle karşı karşıya kalmışlardı.
Fon ilk etapta Dünya Bankası’nın ev sahipliğinde gerçekleştirilecek. Şu ana kadar 750 milyon doları aşan ön finansman taahhütleri alındı. Katkıda bulunanlar arasında Birleşik Arap Emirlikleri, Birleşik Krallık, Almanya, Fransa, İtalya, Japonya ve ABD bulunuyor. Hangi ülkelerin fondan yararlanabileceği konusundaki anlaşmazlıklar devam ediyor.
Kaynak:
https://www.edie.net/un-foresees-major-climate-risks-to-food-systems-and-tourism-in-2024/
