Amerika Birleşik Devletleri, bir yıl boyunca uygulanan ve yoğun eleştirilere neden olan sağlık politikalarının ardından Dünya Sağlık Örgütü’nden (DSÖ) resmen ayrıldı. 22 Ocak 2026, ABD’nin DSÖ üyeliğinin sona erdiği gün olarak kayıtlara geçti. Donald Trump, 20 Ocak 2025’te göreve başladığı ilk gün imzaladığı başkanlık kararnamesiyle ayrılık sürecini başlatmıştı. Birleşmiş Milletler’e yapılan resmi bildirimin ardından süreç
Amerika Birleşik Devletleri, bir yıl boyunca uygulanan ve yoğun eleştirilere neden olan sağlık politikalarının ardından Dünya Sağlık Örgütü’nden (DSÖ) resmen ayrıldı. 22 Ocak 2026, ABD’nin DSÖ üyeliğinin sona erdiği gün olarak kayıtlara geçti.
Donald Trump, 20 Ocak 2025’te göreve başladığı ilk gün imzaladığı başkanlık kararnamesiyle ayrılık sürecini başlatmıştı. Birleşmiş Milletler’e yapılan resmi bildirimin ardından süreç tamamlandı.
Bu karar, Trump’ın 2020’deki başarısız girişiminin ardından DSÖ’den ayrılmaya yönelik ikinci hamlesi oldu.
ABD yönetimi, DSÖ’nün COVID-19 salgını ve diğer küresel sağlık krizlerini yönetmedeki başarısızlığı, gerekli reformları hayata geçirememesi ve üye ülkelerin siyasi etkilerinden bağımsız hareket edememesi gibi gerekçeleri öne sürdü.
Son on yılda ABD, DSÖ’ye yıllık 160 milyon ila 815 milyon dolar arasında katkı sağladı. Örgütün toplam yıllık bütçesi ise yaklaşık 2 ila 3 milyar dolar seviyesinde.
Ayrılık kararının duyurulmasının ardından ABD sağlık politikaları, DSÖ ile birlikte daha geniş küresel sağlık mekanizmalarından da giderek uzaklaştı.
Ocak 2025’ten itibaren Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı’na bağlı tüm kurumlar, Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) dahil olmak üzere, ülke genelinde bir “iletişim duraklaması” uygulamaya başladı. Bu süreçte CDC’nin internet sitelerini güncellemesi, vaka verilerini paylaşması, sağlık uyarıları yayımlaması, sosyal medya paylaşımları yapması ve dış kurumlarla toplantılar gerçekleştirmesi yasaklandı.
İletişim faaliyetleri kısmen yeniden başlasa da, ABD kurumları DSÖ ile temaslarını sürdürmedi. Bu durum, Avrupa ve Afrika’daki hastalık kontrol merkezleriyle ilişkileri de etkileyerek iş birliklerinin ikili düzeye indirgenmesine yol açtı.
ABD, Mayıs ayında Cenevre’de düzenlenen Dünya Sağlık Asamblesi’nde imzalanan DSÖ Pandemi Anlaşması’nı onaylamadı. Oysa ülke, bu anlaşmanın müzakerelerinde merkezi bir rol üstlenmişti.
Hukuken bağlayıcı olan anlaşma; ülkelerin gelecekteki pandemileri önleme, hazırlık ve müdahale kapasitesini güçlendirmeyi ve aşılar gibi tıbbi ürünlere küresel erişimi artırmayı amaçlıyor.
Trump yönetimi ayrıca, 2014–2015 Ebola salgınının ardından kurulan ve biyolojik tehditlere karşı kurumlar arası koordinasyonu sağlayan Küresel Sağlık Güvenliği ve Biyosavunma Direktörlüğü’nü de feshetti.
Bu yılın başlarında ABD Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy tarafından açıklanan yeni beslenme rehberi, kırmızı et, kümes hayvanları, deniz ürünleri ve yumurtayı temel protein kaynakları olarak öne çıkardı.
Bu yaklaşım, bitki temelli proteinleri merkeze alan ve hayvansal proteinleri tamamlayıcı olarak değerlendiren DSÖ tavsiyeleriyle açık bir şekilde ayrışıyor.
Aşı tavsiyelerinde değişiklik
Ocak 2026’da ABD hükümeti, önerilen aşı sayısını 17’den 11’e düşürdüğünü açıkladı. Hepatit A ve B, grip, meningokok ve suçiçeği aşıları evrensel öneri listesinden çıkarıldı.
Polio, kızamık, kabakulak, kızamıkçık, difteri ve tetanoz aşıları ise önerilmeye devam ediyor.
ABD yönetimi bu kararda, 10 aşı öneren Danimarka’yı örnek gösterdi. Ancak uzmanlar, sağlık politikalarının ülkeden ülkeye “kopyalanamayacağı” uyarısında bulunuyor. Kanada ve Birleşik Krallık’ta önerilen aşı sayısı yaklaşık 13 iken, Almanya’da bu sayı 15.
Uluslararası yardımda sert kesinti
Trump’ın talimatıyla, 60 yılı aşkın süredir faaliyet gösteren ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) kapatıldı.
ABD hükümet verilerine göre, ülke 2023’te 209 ülke ve bölgeye toplam 71,9 milyar dolar dış yardım sağladı. Bunun büyük bir bölümü USAID üzerinden yürütülüyordu.
Aynı yıl, ABD yardımlarının yüzde 22’si HIV/AIDS, beslenme, tüberküloz, pandemiler ve yeni tehditler, anne-çocuk sağlığı, aile planlaması, üreme sağlığı, sanitasyon ve diğer sağlık programlarına ayrıldı.
Tıp dergisi The Lancet’te yayımlanan bir araştırma, 2025’te başlayan bu kesintilerin 2030’a kadar sürmesi hâlinde, beş yaş altı 4,5 milyon çocuk dahil olmak üzere ilave 14,1 milyon ek ölüme yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
