Sürdürülebilir Okyanus Ekonomisi Yüksek Düzeyli Paneli için hazırlanan araştırmaya göre, okyanus temelli iklim çözümleri, küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırmak için 2050’ye kadar ihtiyaç duyulan yıllık emisyon azaltımının üçte birinden fazlasını karşılayabilir.
İklim değişikliğinin etkileri giderek ağırlaşırken, mücadelede önemli bir potansiyel taşıyan okyanuslar bugüne kadar yeterince değerlendirilmedi. Araştırmalara göre açık deniz yenilenebilir enerji yatırımları, deniz taşımacılığının karbonsuzlaştırılması, mangrov ve deniz çayırlarının korunması, sürdürülebilir deniz ürünlerinin yaygınlaştırılması ve fosil yakıt üretiminin azaltılması gibi yedi temel adım 2050’ye kadar küresel ölçekte ihtiyaç duyulan emisyon azaltımı için kritik bir potansiyele sahip.
Araştırmalar, okyanus temelli girişimlere yatırılan her 1 doların, önümüzdeki 30 yılda küresel ölçekte en az 5 dolarlık fayda sağlayabileceğini ortaya koyuyor. Bu yatırımlar aynı zamanda istihdam yaratma, doğal yaşam alanlarını koruma ve gıda güvenliğini güçlendirme gibi önemli toplumsal ve çevresel kazanımlar sunuyor.
Okyanusların iklim mücadelesindeki potansiyelini harekete geçirecek yedi temel strateji ise şöyle sıralanıyor:
1. Açık deniz yenilenebilir enerji yatırımlarını artırmak
Açık deniz rüzgâr enerjisi, yüzer güneş panelleri ve gelgit enerjisi gibi kaynakların yaygınlaştırılması, 2050’de yıllık 3,6 milyar tona kadar emisyon azaltımı sağlayabilir. Küresel açık deniz rüzgâr enerjisi taahhütleri, 2050’ye kadar yaklaşık 1,5 milyar hanenin elektrik ihtiyacını karşılayabilecek 2.000 gigavatlık kurulu güce ulaşmayı hedefliyor. Norveç ve Çin bu alanda öne çıkan ülkeler arasında yer alıyor.
2. Deniz taşımacılığını karbonsuzlaştırmak
Dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 80’ini gerçekleştiren uluslararası deniz taşımacılığı, küresel emisyonların önemli kaynaklarından biri. Gemilerin hızının düşürülmesi, rotaların hava koşullarına göre planlanması ve yakıt verimliliğinin artırılması emisyonları azaltabilir. Hidrojen ve amonyak gibi sıfır emisyonlu yakıtların kullanılması da dönüşümün önemli unsurları arasında. Bu adımların 2050’ye kadar yıllık emisyonları 2 milyar tona kadar azaltabileceği belirtiliyor.
3. Kıyı ve deniz ekosistemlerini korumak ve onarmak
Mangrov ormanları, deniz çayırları ve gelgit bataklıkları gibi mavi karbon ekosistemleri, karbon depolama kapasitesiyle iklim mücadelesinde kritik rol oynuyor. Bu alanlar, birim başına tropikal ormanlardan beş kata kadar daha fazla karbon depolayabiliyor ve atmosferden yaklaşık üç kat daha hızlı karbon çekebiliyor. Ayrıca balıkçılık ve turizmi destekliyor, deniz canlılarına yaşam alanı sağlıyor ve kıyı topluluklarını fırtına ve kasırga gibi aşırı hava olaylarına karşı koruyor. Ancak deniz seviyesinin yükselmesi, aşırı hava olayları ve kıyı yapılaşması bu ekosistemleri hızla tehdit ediyor. Koruma ve restorasyon çalışmaları, 2050’ye kadar yılda 76 kömürlü termik santralin kapatılmasına eşdeğer emisyon azaltımı sağlayabilir.
4. Sürdürülebilir deniz ürünleri üretimini ve tüketimini yaygınlaştırmak
Algler, balıklar ve kabuklu deniz ürünleri; kırmızı et gibi kara kaynaklı proteinlere kıyasla daha az doğal kaynak kullanılarak üretilebiliyor. Bu ürünlerin küresel beslenme alışkanlıklarında daha fazla yer alması, 2050’ye kadar yıllık emisyonların 1,47 milyar tona kadar azalmasını sağlayabilir. Sürdürülebilir biçimde yönetilen deniz ürünleri üretiminin yeniden yapılandırılmasıyla yüzyıl ortasına kadar yüzde 30 ila 75 oranında büyüyebileceği öngörülüyor. Ancak bu potansiyelin hayata geçirilmesi için tüketici farkındalığının artırılması, ürünlerin daha erişilebilir fiyatlarla sunulması ve üretimin desteklenmesi önem taşıyor.
5. Okyanusların karbon tutma ve depolama potansiyelinden yararlanmak
İklim hedeflerine ulaşmak için emisyonları azaltmanın yanı sıra atmosferde birikmiş karbonun da uzaklaştırılması gerekiyor. Deniz tabanının altındaki jeolojik alanlarda karbon yakalama ve depolama teknolojileri, bu alandaki seçeneklerden biri. Mevcut gelişim eğiliminin sürmesi halinde bu yöntemler 2050’ye kadar 1 milyar tona kadar emisyon azaltımı sağlayabilir.
Okyanusun karbon tutma kapasitesini artırmayı amaçlayan diğer yöntemler ise henüz araştırma ve geliştirme aşamasında. Bu teknolojilerin ekosistemler üzerindeki etkilerinin kapsamlı biçimde incelenmesi gerekiyor.
6. Kruvaziyer turizminin emisyonlarını azaltmak
Kıyı ve deniz turizmi, küresel turizm faaliyetlerinin en az yüzde 50’sini oluşturuyor ve özellikle küçük ada ülkeleri için önemli bir gelir ve istihdam kaynağı. Ancak kruvaziyer gemileri ciddi çevre kirliliğine yol açıyor. Araştırmalara göre büyük bir yolcu gemisinin karbon ayak izi 12 bin otomobilin emisyonunu aşabiliyor. Gemilerin yakıt verimliliğinin artırılması, alternatif yakıtlara geçilmesiyle bu sektörün emisyonları 2050’ye kadar yılda 0,1 milyar ton azaltılabilir.
7. Açık deniz petrol ve gaz üretimini azaltmak
Fosil yakıt üretiminin kademeli olarak sonlandırılması, okyanus temelli iklim çözümlerinin en büyük emisyon azaltım potansiyeli olarak öne çıkıyor. Açık denizlerde petrol ve gaz faaliyetlerinin durdurulması, fosil yakıt teşviklerinin kaldırılması ve yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılması, 2050’de yıllık sera gazı emisyonlarını 5,3 milyar tona kadar azaltabilir.
Okyanus ekonomisi için finansman açığı kapatılmalı
Okyanus temelli çözümler, iklim kazanımlarının yanı sıra kıyı topluluklarının korunması, biyolojik çeşitliliğin desteklenmesi, gıda güvenliğinin güçlendirilmesi ve istihdam yaratılması açısından da önemli fırsatlar sunuyor. Araştırmaya göre sürdürülebilir okyanus ekonomisi, 2050’ye kadar 51 milyon yeni mavi iş yaratabilir.
Ancak bu potansiyelin hayata geçirilmesi için 2030’a kadar en az 1 trilyon dolar, 2030-2050 döneminde ise 2 trilyon dolar ek finansmana ihtiyaç duyuluyor. Buna karşın okyanuslar, küresel kalkınma yardımları ve hayırseverlik fonlarının yüzde 1’inden azını alıyor. Okyanusların uzun vadeli sağlığını güvence altına almak için gereken yıllık 550 milyar dolarlık yatırımın da oldukça gerisinde kalınıyor.
Bu nedenle kamu ve özel sektör yatırımlarının; açık deniz yenilenebilir enerji projeleri, mavi karbon ekosistemlerinin restorasyonu ve sürdürülebilir deniz ekonomisi gibi yüksek etki potansiyeli taşıyan alanlara yönlendirmesi önem taşıyor. Okyanusların iklim kriziyle mücadeledeki rolünün güçlendirilmesi ise yeterli finansman ve kararlı politika adımlarının hayata geçirilmesine bağlı.
Kaynak:
