Brezilya’da yeni bir uluyan maymun türü keşfedildi. Amazon ormanlarında yaşayan ve daha önce bilinmeyen bu maymunlar, ormanlık alanları birbirine bağlayan ip köprülerden geçerken kamera tuzaklarına yakalandı.
Bilim insanları, Brezilya’nın Mato Grosso eyaletinde yaşayan Alouatta matogrossensis adlı yeni maymun türünü, yaban hayvanlarının yol geçişlerini izlemek amacıyla yerleştirilen kamera tuzaklarının görüntülerini incelerken keşfetti. Ekim ayında Communications Biologydergisinde yayımlanan araştırma, türün genetik açıdan diğer uluyan maymunlardan ayrıldığını ve yaklaşık 500 bin yıldır bağımsız bir tür olarak varlığını sürdürdüğünü ortaya koydu.
Projeto Reconecta girişimi, Brezilya’da yolların üzerine kurduğu ip köprülerle yağmur ormanlarının parçalanan ağaç örtüsünü yeniden birbirine bağlıyor. Maymunlar ve ağaçlarda yaşayan diğer canlılar, bu köprüler sayesinde araç trafiğine inmeden güvenle hareket edebiliyor. Kapuçin, ipek maymunu ve titi maymunlarının da kullandığı geçişler, yaban hayvanlarının araç çarpması sonucu yaşamını yitirmesini önemli ölçüde önlüyor.
Girişimin kurucu ortağı ve yol ekoloğu Fernanda Abra, yeni türün köprülerden yararlandığını görmenin ekipte büyük heyecan yarattığını söylüyor. Araştırmanın ortak yazarlarından Romina Batista ise bu geçişlerin parçalanmış yaşam alanları arasında gen akışını sürdürerek türlerin uzun vadeli varlığına katkıda bulunduğunu vurguluyor.
Yeni türün keşfi, aynı zamanda Amazon’daki biyolojik çeşitliliğin karşı karşıya olduğu tehditleri de gözler önüne seriyor. Mato Grosso bölgesinde soya üretimi ve hayvancılık için ormanların geniş ölçekte yok edilmesi, maymunların doğal yaşam alanlarını parçalıyor. Yeni yollar ve büyüyen yerleşimler de hayvan topluluklarının birbirinden kopmasına ve araç çarpması kaynaklı ölümlerin artmasına neden oluyor.
Türün Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından koruma statüsü henüz belirlenmedi. Bununla birlikte araştırmacılar, yaşam alanlarının ciddi ölçüde bozulması nedeniyle Alouatta matogrossensis türünün neslinin tehlike altında, hatta kritik tehlike altında olabileceğini düşünüyor.
Araştırma yalnızca bir değil, iki yeni uluyan maymun türünü bilim dünyasına kazandırdı. Amazon’un daha kuzeyinde yaşayan ve Yanomami yerli dilinde uluyan maymun anlamına gelen bir sözcükten adını alan Alouatta iroi türünün de yaklaşık 700 bin yıldır ayrı bir tür olarak varlığını sürdürdüğü belirlendi. Böylece araştırmacıların tanımladığı uluyan maymun türlerinin sayısı 16’ya yükseldi.
Bilim insanları, Amazon’daki nehirler ve doğal sınırların yüz binlerce yıl boyunca yeni türlerin evrimleşmesine zemin hazırladığını, yollar ve ormansızlaşma gibi insan kaynaklı müdahalelerin ise bu doğal zenginliği çok daha kısa sürede yok olma riskiyle karşı karşıya bıraktığını vurguluyor.
Projeto Reconecta’nın kurduğu köprüler, yeni keşfedilen Alouatta matogrossensis ile birlikte üç farklı maymun türüne güvenli geçiş imkânı sağlıyor. Bilim insanları göre, bu tür çalışmalar yalnızca bilinen canlıların korunmasına değil, henüz keşfedilmemiş türlerin de yaşam alanlarını sürdürebilmesine katkıda bulunuyor.
Kaynak:
,https://www.nationalgeographic.com/animals/article/new-monkey-species-discovered
