Brezilya, kömür, petrol ve doğal gaza bağımlılığı sona erdirmek için ülkelerin hemen harekete geçebileceğini ortaya koyan ilk küresel yol haritasını yayımladı. Fosil yakıtlardan uzaklaşırken ekonomik büyümenin desteklenebileceğini ve yoksulluğun azaltılabileceğini vurgulayan plan, somut uygulama takvimi ve hedefler içermemesi nedeniyle eleştiriliyor.
Brezilya hükümeti, fosil yakıtlardan uzaklaşmak için yeni teknolojilerin geliştirilmesini veya ekonomik koşulların değişmesini beklemeye gerek olmadığını belirtiyor. Geçen yıl Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP30’a ev sahipliği yapan ülke, fosil yakıtlardan çıkışa yönelik ilk küresel yol haritasını kamuoyuyla paylaştı.
Yol haritası, ülkelerin kömür, petrol ve doğal gazdan uzaklaşırken ekonomilerini büyütebileceğini ve daha fazla insanı yoksulluktan kurtarabileceğini ortaya koyuyor. Bununla birlikte, Imperial College London’da iklim bilimi ve politikası profesörü Joeri Rogelj, girişimin önemli bir adım olmasına rağmen ciddi eksiklikler taşıdığını belirtiyor.
Brezilya’nın küresel yol haritasında fosil yakıt sübvansiyonlarının azaltılması, petrol ve doğalgaz üretiminde metan salımlarının düşürülmesi ve yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılması öneriliyor. Ancak belgelerin bağlayıcı azaltım hedefleri ve kesin çıkış tarihleri içermemesi, iklim değişikliğiyle mücadele için gerekli dönüşümün hızını ortaya koyamadığı gerekçesiyle eleştiriliyor.
Brezilya, geçen yıl Amazon yağmur ormanlarının kıyısındaki Belém kentinde düzenlenen COP30 sırasında fosil yakıtlardan çıkış konusunda ülkeler arasında yaşanan sert anlaşmazlıkların ardından iki ayrı yol haritası hazırlamayı kabul etmişti. Uzun müzakerelerin ardından alınan uzlaşma kararı kapsamında belgelerden biri enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan adil, düzenli ve hakkaniyetli biçimde uzaklaşmayı, diğeri ise ormansızlaşmayı durdurmayı ve tersine çevirmeyi hedefliyor.
Brezilya’nın küresel yol haritaları, COP30’un ardından Kolombiya’nın Santa Marta kentinde düzenlenen ve fosil yakıtlardan çıkışın ele alındığı konferansta gündeme gelen ulusal planlardan farklı bir yaklaşım ortaya koyuyor.
Nisan 2026’da gerçekleştirilen konferansta yaklaşık 60 ülke, BM iklim zirvelerinden bağımsız bir girişim olarak fosil yakıtlardan çıkışı hızlandırmayı hedefleyen “İstekliler Koalisyonu”nu oluşturdu. Ülkeler, fosil yakıtlardan çıkış için kendi ulusal yol haritalarını hazırlama kararı aldı. Almanya, Fransa ve Hollanda’nın da aralarında bulunduğu bazı ülkeler bu kapsamda ulusal planlarını yayımladı.
Brezilya’nın küresel yol haritaları, ülkelere bağlayıcı yükümlülükler getirmiyor. Belgelerde fosil yakıtlardan çıkış için belirlenmiş bir tarih, uygulama takvimi ya da ulaşılması gereken ara hedefler yer almıyor. Bunun yerine ülkelerin önce fosil yakıtlara ne ölçüde bağımlı olduklarını belirlemeleri, ardından bu bağımlılığı azaltmak için kendi koşullarına uygun adımları atmaları öngörülüyor.
Yol haritasının somut hedefler ve zaman çizelgesi içermemesi, fosil yakıtlardan çıkış için ortak bir yön belirlese de bu dönüşümün ne zaman ve hangi hızda gerçekleşeceği sorusunu yanıtsız bırakıyor.
Kaynak:
