Gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğinin etkilerine karşı korunmak için ihtiyaç duyduğu finansman ile zengin ülkelerin sağladığı destek arasında büyük bir uçurum söz konusu. Birleşmiş Milletler’in yeni raporuna göre, gelişmekte olan ülkelerin yıllık 305 milyar dolarlık iklim uyum finansmanı ihtiyacına karşılık gelişmiş ülkelerin 2024 yılında sağladığı kaynak yalnızca 28,2 milyar dolar oldu.
İklim krizinin etkileri dünya genelinde ağırlaşırken, gelişmekte olan ülkelerin aşırı hava olaylarına karşı dayanıklılığını artırmak için ihtiyaç duyduğu finansman ile sağlanan kaynaklar arasındaki uçurum büyüyor. BM Çevre Programı’nın (UNEP) Uyum Açığı 2026 Raporu, zengin ülkelerin sağladığı desteğin ihtiyaç duyulan miktarın oldukça altında kaldığını ortaya koyuyor.
“Hazır mıyız? Henüz Değil” başlıklı rapora göre, gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere aktarılan iklim uyum finansmanı 2024 yılında bir önceki yıla kıyasla 1 milyar dolar artarak 28,2 milyar dolara yükseldi. Bu kaynak, özellikle yoksul ülkelerin şiddetlenen sıcak hava dalgaları, kuraklık, orman yangınları ve sellerin etkileriyle mücadele edebilmesi için gereken finansmanın çok gerisinde.
COP31 öncesinde iklim finansmanındaki yetersizlik, ülkelerin gündemindeki önemli başlıklardan biri olarak öne çıkıyor. 9-20 Kasım tarihlerinde Türkiye’de düzenlenecek zirvede, COP29’da Bakü’de gelişmekte olan ülkelere yıllık 300 milyar dolar iklim finansmanı sağlanması yönünde verilen taahhüdün neden henüz yerine getirilmediğinin ele alınması bekleniyor.
2035’te yıllık ihtiyaç 420 milyar dolara ulaşabilir
Küresel sıcaklık artışının önümüzdeki birkaç yıl içinde kritik 1,5 derece eşiğini aşacağı öngörülürken, iklim değişikliğinin etkilerine karşı uyum çalışmalarının hız kazanması gerekiyor. Bu kapsamda ekosistemlerin onarılması ve altyapının aşırı hava olaylarına karşı güçlendirilmesi, bu çabaların öncelikli başlıkları arasında yer alıyor.
Geçen yıl Brezilya’da düzenlenen iklim müzakerelerinde, gelişmekte olan ülkelere yönelik uyum finansmanının üç katına çıkarılarak 2035’e kadar yıllık 120 milyar dolara yükseltilmesi hedefi benimsenmişti. BM raporu, bu hedefe ulaşılması halinde bile gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaç duyduğu finansmanın üçte ikisinden fazlasının karşılanamayacağını gösteriyor.
Gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum için ihtiyaç duyduğu yıllık finansmanın 2035’e kadar 420 milyar dolara çıkacağı tahmin ediliyor.
Kalkınma bankalarının desteği artıyor
Raporda, gelişmiş ülkelerin sağladığı kaynakların yanı sıra alternatif finansman kanallarındaki büyümeye de dikkat çekiliyor. Çok taraflı kalkınma bankalarının iklim uyumuna yönelik yatırımlarının yükselişi sürüyor.
Kalkınma bankaları aracılığıyla sağlanan ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki finansman akışlarını kapsayan kaynaklar, 2019’da 3,8 milyar dolar düzeyindeyken 2024’te iki katından fazla artarak 9,6 milyar dolara ulaştı.
Buna karşın rapor, iklim krizinin etkilerine karşı en kırılgan ülkelerin ihtiyaç duyduğu kaynaklara erişebilmesi için finansman açığının çok daha hızlı kapatılması gerektiğini ortaya koyuyor.
