İklim krizinin yol açtığı seller, fırtınalar ve yükselen deniz seviyesi milyonlarca insanın yaşam alanlarını tehdit ederken vatandaşlık hakları açısından da yeni riskler doğuruyor. Peter McMullin Vatansızlık Merkezi ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), iklim krizi karşısında vatansız kişilerin korunması ve yeni vatansızlık vakalarının önlenmesi için dünyanın ilk küresel önerilerini yayımladı.
İklim krizi, insanların yalnızca yaşam alanlarını ve geçim kaynaklarını değil, vatandaşlık haklarını da tehdit ediyor. Peter McMullin Vatansızlık Merkezi ile UNHCR tarafından hazırlanan İklim Değişikliği Bağlamında Vatandaşlık ve Vatansızlığa İlişkin Küresel Öneriler, iklim değişikliğine karşı kırılgan bölgelerde yaşayan vatansız kişilerin korunması ve yeni vatansızlık vakalarının önlenmesi için devletlere ve ilgili paydaşlara somut adımlar öneriyor.
Rapora göre seller ve fırtınalar gibi aşırı hava olaylarının yanı sıra deniz seviyesinin yükselmesi ve çölleşme gibi yavaş gelişen süreçler de vatansız kişilerin barınma ve geçim koşullarını zorlaştırıyor. Bu kişiler, afetlerin ardından toparlanmakta güçlük çekerken iklim değişikliğine uyum programlarından, afet risklerini azaltma çalışmalarından ve acil yardım hizmetlerinden de dışlanabiliyor.
İklim kaynaklı yerinden edilme, mevcut vatandaşlık haklarının kaybedilmesi ve yeni vatansızlık vakalarının ortaya çıkması riskini artırıyor. Göç sırasında kimlik belgelerinin kaybolması veya zarar görmesi, çocukların nüfusa kaydedilememesi ve ayrımcı vatandaşlık yasaları bu riski derinleştiren başlıca etkenler arasında yer alıyor. Vatandaşlığın kaybedilmesi veya mevcut vatandaşlıktan vazgeçilmesi durumunda kişilerin vatansız kalmasını önleyecek yasal güvencelerin yetersizliği de sorunu ağırlaştırıyor.
Vatansızlığın önlenmesi için uluslararası iş birliği çağrısı
Uluslararası hukuk ve politika çerçevelerine dayanan öneriler; vatandaşlık hakkının korunmasını, vatansızlığın önlenmesini ve iklim kaynaklı göç ile yerinden edilme süreçlerinde insan haklarının güvence altına alınmasını hedefliyor. Eşitlik, ayrımcılık yasağı, insan onuruna yakışır yaşam hakkı ve uluslararası iş birliği, önerilerin temel ilkelerini oluşturuyor.
Çalışma, iklim krizine karşı kırılgan bölgelerde yaşayan vatansız kişilerin tespit edilmesi, haklarının korunması ve yeni vatansızlık vakalarının önlenmesi için devletlerin ve ilgili paydaşların atabileceği somut adımları ortaya koyuyor.
Deniz seviyesinin yükselmesi ve buna bağlı toprak kaybı, devletlerin hukuki varlıklarını sürdürmesine ilişkin tartışmaları gündeme getiriyor. Uluslararası Adalet Divanı’nın ele aldığı devlet olma statüsünün devamlılığı meselesi, iklim krizinin vatandaşlık hakları ve devletlerin sürekliliği üzerindeki olası etkilerine dikkat çekiyor.
Kaynak:
https://us.list-manage.com/sHK_cgT8BUH?e=fcd0c7c40e&c2id=ff885ef41b4f7665d94113d3c829b6fa
