Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan 2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı yayımlandı. Planla birlikte, Türkiye’deki şehirlerin 2030 yılına kadar insan odaklı, sürdürülebilir, güvenli, dirençli, veri ve teknolojiden yararlanan, birlikte çalışabilir yapılara dönüşmesi için ulusal bir yol haritası belirlendi.
Yeni strateji, dijital dönüşümü yalnızca teknoloji yatırımlarıyla sınırlamıyor; kamu yararı, insan odaklı yaklaşım, adalet, mahremiyet, toplumsal katılım ve yaşam kalitesini de akıllı şehir dönüşümünün temel bileşenleri arasında değerlendiriyor.
Strateji kapsamında Türkiye’nin akıllı şehir dönüşümüne yön verecek 10 temel ilke belirlendi.
Buna göre; yerli ve milli akıllı şehir çözümlerinin geliştirilmesi, insan merkezli ve etik uygulamaların yaygınlaştırılması, kaynak kullanımında tasarruf ve verimliliğin artırılması ve yerel yönetimlerde ortak altyapıların geliştirilmesi öncelikli alanlar arasında bulunuyor.
Planın temel ilkeleri arasında, şehirler ve kırsal alanlarda yüksek etki yaratabilecek uygulamaların yaygınlaştırılması, akıllı şehir çözümlerinde standartların oluşturulması ve yatırımların şehirlerin hazırlık düzeyleri doğrultusunda hayata geçirilmesi de yer alıyor.
Bunun yanı sıra, şehirlerin farklı risklere karşı güvenliğini ve dirençliliğini artırmak, yaşam kalitesini yükseltmek ve uzun vadeli kentsel kalkınmayı desteklemek hedefleniyor.
Sürdürülebilir dünya yaklaşımı ekonomik büyüme, çevresel koruma ve sosyal adaletin birlikte yürütülmesini esas alıyor. Dirençli dünya yaklaşımında ise şehirlerin doğal afetler, iklim değişikliği, ekonomik dalgalanmalar ve diğer riskler karşısındaki uyum kapasitesinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Türkiye’nin 81 ilindeki mevcut durumun değerlendirildiği strateji hazırlıkları, akıllı şehir uygulamalarının özellikle bina, ulaşım ve enerji alanlarında yoğunlaştığını ortaya koyuyor.
Belediyelerde açık veri portallarının yaygınlaşması, yerel akıllı şehir stratejilerinin artması ve afetlere yönelik teknolojik çözümlerin önem kazanması öne çıkan gelişmeler arasında yer alıyor. Bunun yanı sıra genç girişimci ve teknoloji geliştiricilerine yönelik destekler artarken, uygun şehirlerde bisiklet kullanımını teşvik eden projeler hayata geçiriliyor.
2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında dört temel stratejik amaç belirlendi.
· Sürdürülebilirlik, yerel uyum ve refah: Toplumsal katılımın güçlendirilmesi, yönetişim mekanizmalarının geliştirilmesi ve akıllı şehir yatırımlarının artırılması.
· Dirençlilik, dönüşüm ve yaşanabilirlik: Akıllı şehir dönüşümünü hızlandırmak ve şehirlerde entegre yönetim ortamları oluşturmak.
· Dijitalleşme, çevre ve insan odaklılık: şehirlerde yeşil gelişim ve dönüşümü desteklemek, şeffaf ve insan odaklı akıllı şehir uygulamalarını yaygınlaştırmak.
· Jeopolitik liderlik ve uluslararası ilişkiler: İş birliği ve Pazar ortamlarının geliştirilmesi ve Türkiye’deki akıllı şehir ekosisteminin uluslararası düzeyde güçlendirilmesi.
Plan kapsamında 2030 hedefleri doğrultusunda 32 eylem belirlendi.
Eylemler arasında şehirlerin kendi akıllı şehir stratejilerini ve yol haritalarını oluşturması, akıllı şehir dönüşüm finansmanının çeşitlendirilmesi, yerel yönetişim mekanizmalarının güçlendirilmesi ve akıllı şehir hizmetlerinde yapay zekâ kullanımının yaygınlaştırılması yer alıyor.
Ayrıca Ulusal Nesnelerin İnterneti Platformu, Akıllı Şehir Büyük Veri Platformu, Ulusal Kent Bilgi Sistemi ve Ulusal Akıllı Şehir Açık Veri Platformu gibi dijital altyapıların geliştirilmesi hedefleniyor.
Eylem planının çevresel sürdürülebilirlik açısından öne çıkan başlıkları arasında iklim değişikliğiyle mücadele, yeşil teknolojiler ve şehirlerin afetlere karşı dirençliliğinin artırılması bulunuyor.
Bunun yanı sıra yeşil teknolojilerin yaygınlaştırılması da 2030 yılına kadar gerçekleştirilecek temel eylemler arasında yer alıyor.
2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı, Türkiye’de akıllı şehir dönüşümünü yalnızca teknolojik altyapıyla sınırlamayıp dijitalleşmeyi sürdürülebilirlik, iklim dayanıklılığı, kaynakların verimli kullanımı, yaşam kalitesi ve toplumsal katılımla birlikte ele almayı amaçlıyor.
Kaynak:
https://akillisehirler.csb.gov.tr/wp-content/uploads/2026/09/2030_UASSEP.pdf
