Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) UpLink girişimi kapsamında seçilen 12 startup, farklı sektörlerde karbon emisyonlarını azaltırken kaynakların yeniden kullanımını hedefleyen çözümler geliştiriyor.
Küresel ekonominin hâlâ yüksek miktarda kaynak tüketmesi ve malzemelerin önemli bölümünün ekonomiye yeniden kazandırılamaması, hem çevresel etkileri hem de ekonomik kayıpları artırıyor. Malzeme kullanımını azaltmak, ürünlerin kullanım ömrünü uzatmak ve geri dönüştürülmüş ikincil hammaddelerin kullanımını artırmak ise emisyonları düşürürken tedarik zincirlerinin dayanıklılığını güçlendirebilecek başlıca yöntemler arasında yer alıyor.
WEF’in UpLink Low-Carbon and Circular Systems Challenge programına 153 başvuru yapıldı. Avrupa, Kuzey Amerika, Asya-Pasifik ve Afrika’dan 12 girişim, düşük karbonlu ve döngüsel sistemlere yönelik çözümleri nedeniyle seçildi. Kazanan girişimlerin yüzde 33’ünün kadın liderliğinde olması da dikkat çekiyor.
Seçilen 12 girişim, üç ana alanda faaliyet gösteriyor: veri ve karar alma süreçleri, düşük karbonlu ürün ve operasyonlar ile döngüsel ürün ve malzemeler.
Veri ve karar alma
Aectual, geri dönüştürülmüş atıklardan 3D baskı teknolojisiyle kişiye özel mobilya ve iç mekân ürünleri üretiyor. Ürünleri geri alma, parçalama yeniden basma döngüsüyle malzemelerin ekonomide daha uzun süre kalmasını hedefliyor.
Concular, yıkılan binalardan çıkan malzemelerin yeniden kullanılmasını sağlıyor. Dijital malzeme takibi, yapay zekâ destekli eşleştirme ve lojistik merkezlerini kullanan platform, söküm maliyetlerini yüzde 30’a, malzeme maliyetlerini ise yüzde 20’ye kadar azaltabiliyor.
Glassdome, fabrikalardan ve şirketlerden veri toplayarak karbon hesaplama ve raporlama süreçlerini otomatikleştiren bir karbon yönetim platformu sunuyor. Bu sistem, LG Electronics, KGM ve Samsung SDI gibi üreticiler tarafından kullanılıyor.
Düşük karbonlu ürün ve üretim süreçleri
AtmosZero: Hava veya sudaki ısıyı kullanarak temiz buhara dönüştüren modüler endüstriyel buhar kazanları geliştiriyor. Halihazırdaki tesislere büyük değişiklikler gerektirmeden entegre edilebilen sistem, fabrikalarda kullanılan fosil yakıtlı buhar üretimine alternatif oluşturmayı amaçlıyor.
Hullbot, gemilerin su altında kalan gövdelerini temizleyen robotlar geliştiriyor. Gemi gövdesindeki birikintilerin temizlenmesiyle yakıt tüketiminin ve emisyonların azaltılması hedefleniyor. Şirket, Ağustos 2026 itibarıyla çözümlerinin 2,7 milyon litre deniz dizel yakıtı ve 8,4 milyon kilogram karbondioksit eşdeğeri emisyon tasarrufu sağladığını bildiriyor.
Material Evolution, geleneksel çimentoya alternatif olarak klinkersiz MevoCem ve yüksek oranda ikame malzemesi içeren MevoXL ürünlerini geliştiriyor. Şirket, inşaat süreçlerini değiştirmeden çimento kaynaklı emisyonların azaltılmasını hedefliyor.
Döngüsel ürünler, malzemeler ve sistemler
Bioforcetech, atık su arıtma çamurunu oksijensiz bir reaktörde işleyerek beton, pigment ve polimer üretiminde kullanılabilen karbon-negatif bir malzemeye dönüştürüyor. Sistem kendi ısısını yeniden kullanırken atık bertarafı ve PFAS olarak bilinen kalıcı kimyasalları da azaltmayı amaçlıyor.
Green Li-ion, batarya atıklarını yerinde işleyerek pCAM gibi batarya sınıfı hammaddelere dönüştürüyor. Dört aşamalı patentli süreç farklı lityum-iyon batarya türlerinde önceden ayrıştırma gerektirmeden çalışabiliyor. Şirket, sürecin 8 ila 10 saat içinde tamamlanabildiğini belirtiyor.
KALTANI, atıkları toplayıp ayrıştırarak geri dönüştüren ve bunları biyokömür, plastik hammaddesi ve atıktan türetilmiş yakıta dönüştüren bir sistem geliştiriyor. Şirketin dijital platformu TrashBash, atık yönetiminin yanı sıra karbon ve plastik kredilerinden gelir elde edilmesini de sağlıyor.
MYCL (Mycotech Lab), tarımsal atıklar, miselyum ve deniz yosunu özlerinden deri alternatifleri ve biyomalzemeler üretiyor. Şirketin Mylea adlı miselyum bazlı malzemesi başta moda olmak üzere farklı sektörlerde geleneksel deriye alternatif olarak kullanılıyor.
