Greenpeace Türkiye’nin yürüttüğü ‘İçinde Ne Var?’ kampanyası çerçevesinde İstanbul’daki beş farklı zincir marketten toplanan domates örneklerinin laboratuvar analiz sonuçları, gıda güvenliği konusundaki riskleri bir kez daha gözler önüne serdi. Sultanbeyli, Sancaktepe, Ataşehir ve Kadıköy ilçelerindeki şubelerden temin edilen 20 domates örneğinin incelenmesiyle yapılan araştırmada, ürünlerin önemli kısmında mevzuata aykırı tarım ilacı kalıntılarına rastlandı.
Uluslararası akredite bir laboratuvarda yapılan ve mevzuata aykırılık tespit edilen 3 üründen 2’sinde domateste kullanılan ruhsatsız olan etken maddelere rastlandı. Reyonda sergilenen Hal Kayıt Sistemi bilgilerine göre söz konusu ürünlerin ‘’iyi tarım’’ logolu olduğu belirlendi. Bir üründe ise 31 Aralık 2010 itibarıyla tamamen yasaklanan Chlorfenapyr etken maddesi tespit edildi.
Analizlerde ayrıca 20 ürünün 7’sinde 3’ten fazla pestisit bulunduğu belirlendi. Çocuk sağlığı açısından risk oluşturduğu belirtilen per-ve polifloroalkil maddeleri (PFAS) içeren pestisitlerin de incelendiği çalışmada, 20 ürünün 14’ünde yani yüzde 70’inde en az bir PFAS’lı madde tespit edildi. Örneklerin yalnızca birinde herhangi bir pestisit izine rastlanmadı.
Greenpeace’in pestisit kampanyasında market zincirlerine yönelmesinin nedeni, en büyük dört organize market zincirinin (BİM, A101, Migros, ŞOK) gıda perakendesinde 2010 yılında yüzde 12,64 olan pazar payının 2021’de yüzde 60’a yaklaşmış olması.
Greenpeace’in hazırladığı ilk Market Karnesi’nde ŞOK 30 puanla “C”, Migros 20 puanla D, A101, BİM ve CarrefourSA ise puansız olarak “D” bandında yer aldı.
Greenpeace Türkiye, sağlıklı gıdaya erişimin hak olduğunu hatırlatarak organize perakende pazarını yöneten beş zincirden, vitrinlik sürdürülebilirlik projeleri yerine sistemsel dört ana dönüşüm talep ediyor:
- Tam şeffaflık: Tüm yaş meyve-sebze tedarik zincirinde bağımsız laboratuvar denetimlerinin standartlaştırılması ve sonuçların şeffafça yayımlanması.
- Kokteyl etkisine (Kümülatif Toksisite) sıfır tolerans: Bir üründe, yasal sınırların altında dahi olsa, en fazla 3 farklı pestisit etken maddesine izin verilmesi.
- Çiftçi refahının korunması: Zehirsiz ve ekolojik üretime geçiş için çiftçiye teşvik, zirai mühendis desteği, prim, adil sözleşme sunularak, tarladaki dönüşüm maliyetinin salt üreticiye yıkılmasının önüne geçilmesi.
- Maksimum Kalıntı Limitlerinin iyileştirilmesi: Pestisit kalıntı limitlerinin daha sıkı hale getirilmesi.
