World Weather Attribution (WWA) verilerine göre 2026’nın ilk aylarında dünya genelinde 150 milyon hektardan daha fazla alan yandı. Bilim insanları, iklim krizi ve yaklaşan El Nino hava olayı etkisinin yılın geri kalanında daha büyük yangın riskleri yaratabileceğini açıkladı.
İklim bilimcilerden oluşan World Weather Attribution (WWA) ağına göre bu yıl şimdiye kadar yanan alan miktarı mevsim ortalamasının yaklaşık yüzde 50 üzerinde ve 2012’de kayıt tutulmaya başlanmasından bu yana en yüksek küresel yangın seviyesine ulaşıldığı belirtiliyor.
İngiltere merkezli Imperial College London araştırmacılarından Theodore Keeping, küresel yangın sezonunun “olağanüstü hızlı” başladığını aktararak özellikle Afrika’daki tabloya dikkat çekti. Batı Afrika ve Sahel bölgesindeki birçok ülkede rekor düzeyde yangın görülürken, kıta genelinde yıl başından bu yana yaklaşık 85 milyon hektar alanın kül olduğu açıklandı.
Bilim insanları, geçen yıl yaşanan yoğun yağışların bu yılki yangınları besleyen temel etkenlerden biri olduğunu söylüyor. Yağışlarla hızla büyüyen otlakların daha sonra kuruyarak yangınlar için kolay tutuşan yakıta dönüştüğü ifade ediliyor.
Uzmanların ‘’hidro-iklim kırbacı’’ olarak tanımladığı ‘’selden ani kuraklığa geçiş’’ süreçlerinin özellikle Batı Afrika’da daha sık görülmeye başladığı ifade ediliyor.
Yangınların yalnızca Afrika ile sınırlı olmadığına dikkat çeken araştırmacılar, Hindistan, Güneydoğu Asya ve Çin’in kuzeydoğusunda da büyük çaplı yangınlar yaşandığını belirtiyor. Asya’daki yanmış alanların önceki rekor seviyelerin yaklaşık yüzde 40 üzerine çıktığı belirtiliyor.
ABD ve Avustralya’da da yılın ilk aylarında mevsim normallerinin çok üzerinde yangın alanları oluştu.
Bilim insanlarına göre asıl endişe yılın ikinci yarısında etkili olması beklenen güçlü El Nino. Pasifik Okyanusu’ndaki doğal iklim döngüsünün sıcak evresi olan El Nino’nun Mayıs- Temmuz döneminde ortaya çıkma ihtimali yüzde 61 olarak hesaplanıyor.
Araştırmacılar güçlü bir El Nino gelişmesi halinde son yılların en yıkıcı yangın sezonlarından birinin yaşanabileceğini söylüyor.
Malezya’daki Sunway Center for Planetary Health direktörü Dr. Jemilah Mahmood, yangınların yalnızca çevresel değil, ciddi bir halk sağlığı tehdidi olduğunu ve orman yangını dumanı içindeki ince partikül maddelerin (PM2.5) trafik kaynaklı hava kirliliğinden çok daha zararlı olabileceğini aktardı.
2024 yılında yayımlanan The Lancet araştırmasına göre hava kirliliği her yıl yaklaşık 1,5 milyon ölüme yol açıyor. Bilim insanları, iklim değişikliği nedeniyle artan yangınların bu tabloyu daha da ağırlaştırabileceğini vuguluyor.
“Sorunun temeli fosil yakıtlar”
WWA’nın kurucu ortaklarından iklim bilimci Friederike Otto, El Nino’nun doğal bir döngü olduğunu ancak artık çok sıcak bir gezegen üzerinde etkisini gösterdiğini söyledi.
Pasifik’in ekvator kuşağındaki deniz suyu sıcaklıklarının yılın ikinci yarısında normalin 3 derece üzerine çıkabileceğini öngören uzmanlar, bu durumun onlarca yıldır biriken ısınmanın etkilerini daha da ağırlaştırabileceğini belirtiyor.
Uzmanlar, küresel ısınmanın etkilerini sınırlamak için fosil yakıtlardan çıkışın hızlandırılması ve yenilenebilir enerji yatırımlarının artırılması gerektiğini vurguluyor. Aksi halde orman yangınları, aşırı sıcaklar ve kuraklık gibi iklim kaynaklı felaketler her geçen yıl daha yıkıcı hale gelecek.
Kaynak:
https://www.dw.com/en/el-nino-forest-fires-drought-extreme-weather-heat-climate/a-77137100
