Küresel ısınma günlük yaşamı kısıtlıyor.Dünya nüfusunun üçte biri artan sıcaklıklar nedeniyle gündelik aktivitelerini güvenli bir şekilde yapamıyor. Yeni bir araştırma, sıcakların sadece yaşlıları değil, genç ve sağlıklı yetişkinleri de zor durumda bıraktığını ortaya koydu.
Bulgular, iklim krizinin insan yaşamını sürdürme sürelerini kısalttığını ve her geçen yıl daha fazla insanın günlük yaşamını güvenli bir şekilde sürdüremediğini gösteriyor.
Araştırmaya göre, yaşlı yetişkinler, terleme kapasitelerinin azalması ve vücut sıcaklıklarını kontrol etme yeteneklerinin düşüklüğü nedeniyle daha büyük risk altında.
Çalışma, 70 yılı aşkın küresel ve bölgesel veri ile insan gelişimi ve sıcaklık toleransını bir araya getiriyor.
Yaşlılar için tehlike daha büyük
Araştırmaya göre 65 yaş üstü bireyler, yılda ortalama 900 saat boyunca aşırı sıcaklar nedeniyle güvenli şekilde dışarıda bulunamıyor. Bu süre, gündüz saatleri olarak bir aydan fazla bir zaman dilimine eşdeğer.
Tropikal ve subtropikal bölgelerde ise yaşlılar, yılın dörtte bir ila üçte birinde dışarıda hareket etme konusunda ciddi kısıtlamalarla karşı karşıya.
En ciddi etkiler Güney-Batı Asya (Bahreyn, Katar, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Umman), Güney Asya (Pakistan, Bangladeş, Hindistan) ve Batı Afrika’nın bazı bölgelerinde (Moritanya, Mali, Burkina Faso, Senegal, Cibuti ve Nijer) görülüyor.
Araştırma, zengin ülkelerin yüksek emisyonlarına rağmen en ağır yükün fakir ve düşük emisyonlu ülkelerde yaşayan insanlara düştüğünü ortaya koyuyor.
Hindistan-Ganj Düzlüğü ve doğu alçak kesimler en fazla kısıtlamayı yaşarken, Himalaya etekleri ve Batı Ghatlar daha güvenli. Güney Amerika’da Amazon havzasındaki insanlar, And Dağları’ndakilere göre çok daha savunmasız. Körfez ülkelerinde zenginler klimayla riskleri azaltabiliyor, ancak göçmen işçiler inşaat sahalarında ve dış mekan işlerinde tehlikeli güneş ışığı altında çalışmak zorunda kalıyor.
Nature Conservancy tarafından yürütülen ve Environmental Research: Health dergisinde yayımlanan araştırma, sıcaklığa adaptasyon kapasitesini sosyal ve fizyolojik boyutlarıyla ele alarak önceki çalışmaların bir adım önüne geçiyor. Araştırmacılar, insanların “yaşanabilirlik” sınırlarını MET birimiyle ölçtü. Bu birim, bir insanın dinlenme halindeyken harcadığı enerjiye eşdeğer.
Örneğin, 65 yaş altı bir birey 3,3 MET seviyesinde aktiviteyi – yer süpürmek veya orta tempoda yürümek gibi – uzun süre boyunca güvenli şekilde yapabiliyorsa, sıcaklık yönetilebilir kabul ediliyor. Ancak 1,5 MET ile sınırlı aktiviteler – oturmak veya uzanmak gibi – sıcaklığın “yaşanamaz” seviyede olduğunu gösteriyor.
Önümüzdeki tehlike büyüyor
Araştırmacılar, 1950–1979 ile 1995–2024 dönemlerini karşılaştırarak, sıcaklık kaynaklı yaşam kısıtlamalarının giderek daha geniş bir alanda ve daha fazla insanı etkilediğini ortaya koydu. En ciddi sınırlamalar 2024 yılında yaşandı.
Araştırmaya göre, fosil yakıt kullanımını azaltmak, sıcaklık erken uyarı sistemleri kurmak ve risk altındaki yaşlılar ile dış mekan çalışanları için koruma önlemleri almak hayati önemde.
Kaynak:
