Her yıl 8 Mart’ta kutlanan Kadınlar Günü, küresel ölçekte kadın hakları ve toplumsal cinsiyet eşitliği tartışmalarını yeniden gündemin ön sıralarına taşıdı.
Uluslararası raporlar, kadınların eşitliğe her zamankinden daha yakın olduğunu gösterse de mevcut ilerleme hızının korunduğu senaryoda tam eşitliğe ulaşmanın yaklaşık 123 yıl sürebileceğine işaret ediyor.
UN Women tarafından yapılan değerlendirmeler, kadın ve kız çocuklarının hak mücadelesinin kritik bir dönemeçte olduğunu vurguluyor. 2026 yılı teması olarak belirlenen “Tüm kadın ve kız çocukları için hak, adalet ve eylem” çağrısı, özellikle hukuk sistemlerindeki yapısal sorunların giderilmesini hedefliyor.
“Haklara erişim hâlâ eşit değil”
Adalet sistemlerinin artan baskılar altında olduğu belirtilirken, çatışma, siyasi gerilim ve toplumsal baskıların hukuk devletini zayıflattığı ifade ediliyor. UN Women’a göre dünya genelinde kadın ve kız çocuklarının yasal hakları, erkeklerin sahip olduğu hakların yalnızca yüzde 64’üne karşılık geliyor.
Rapora göre birçok kadın, adalet mekanizmalarına başvururken güven eksikliği, ayrımcılık ve yeniden mağdur edilme riski gibi sorunlarla karşılaşıyor.
World Economic Forum tarafından yayımlanan Global Gender Gap Report 2025 verilerine göre, mevcut eğilimler devam ederse küresel cinsiyet eşitliğine ulaşmak yaklaşık 123 yıl alacak.
Hiçbir ekonominin henüz tam cinsiyet paritesine ulaşamadığını söyleyen rapor, en iyi performans gösteren ilk 10 ülkenin eşitsizliklerin en az yüzde 80’ini kapattığını gösteriyor.
Sağlık ve hayatta kalma alanındaki cinsiyet açığının yüzde 96,2’si, eğitim alanındaki açığın yüzde 95,1’i kapanmış durumda. Ancak siyasi katılım ve ekonomik fırsatlara erişim alanlarında ilerleme daha sınırlı seyrediyor.
Yoksulluk ve dijital uçurum kritik risk oluşturuyor
Birleşmiş Milletler ve ilgili kuruluşların ortak raporları, mevcut eğilimler devam ederse 2030 yılında hâlâ 351 milyon kadın ve kız çocuğunun aşırı yoksulluk içinde yaşayabileceğini öngörüyor.
Öte yandan dijital eşitsizliğin azaltılmasına yapılacak yatırımların, 2050’ye kadar 343,5 milyon kadının ekonomik fırsatlara erişimini artırabileceği ve 2030’a kadar küresel ekonomiye yaklaşık 1,5 trilyon dolar katkı sağlayabileceği belirtiliyor.
Kadın hakları için 9 maddelik eylem çağrı
Birleşmiş Milletler, kadınlara yönelik şiddetin sona erdirilmesi ve güvenli çalışma ortamlarının oluşturulması için dokuz maddelik bir eylem planı öneriyor. Bu öneriler arasında cezasızlığın sona erdirilmesi, faillerin hesap verebilirliğinin sağlanması, mağdurların desteklenmesi, önleyici politikaların güçlendirilmesi ve ayrımcı yasaların kaldırılması yer alıyor.
Uzmanlar, kadın istihdamının güçlendirilmesinin küresel ekonomiye yaklaşık 12 trilyon dolar katkı sağlayabileceğini ve bazı ülkelerin ekonomik çıktısını yüzde 35’e kadar yükseltebileceğini öngörüyor.
2024’teki Davos Zirvesi’nde başlatılan World Economic Forum’un Küresel Cinsiyet Paritesi Hızlandırma Girişimi, önümüzdeki beş yıl içinde iş gücünde, liderlik temsilinde ve ücret eşitsizliğinde ilerlemeyi hızlandırmayı amaçlıyor.
Bu kapsamda başlatılan Parite Hızlandırıcı Programları, aralarında Arjantin, Japonya, Kenya ve Meksika’nın da bulunduğu 17 ülkede yürütülüyor. Programlar bugüne kadar 1 milyondan fazla kadının ekonomik fırsatlara erişimine destek oldu.
Uzmanlar, toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanmasının yalnızca kadınlar için değil, daha adil ve üretken bir dünya için de kritik olduğunun altını çiziyor.
Kaynak:
