Dünya okyanuslarının tarihteki en yüksek sıcaklıklara ulaşması, mercan resiflerinin büyük ve potansiyel olarak ölümcül bir ısı şokunun eşiğinde olduğu yönündeki endişeleri artırdı.
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA), Avustralya’nın Büyük Bariyer Resifi’nin bazı kısımları da dahil olmak üzere dünyanın geniş tropikal resif alanlarının dördüncü kitlesel mercan ağarma olayının eşiğinde olduğunu açıkladı.
Deniz biyologları, iklim değişikliği ve El Nino iklim modelinin etkisiyle aylardır devam eden rekor düzeydeki okyanus sıcaklığının ardından alarma geçti.
NOAA’nın mercan ağarma riski konusunda küresel izleme otoritesi olarak hizmet veren Coral Reef Watch biriminin koordinatörü ekolog Derek Manzello, ‘’Güney Yarımküre’deki mercan resiflerinin tamamı bu yıl ağaracak gibi görünüyor’’ dedi. Kelimenin tam anlamıyla gezegen tarihindeki en kötü beyazlama olayının eşiğinde olduğumuzu sözlerine ekledi.
Isı stresiyle tetiklenen mercan beyazlaması, mercanların dokularında yaşayan renkli algleri dışarı atmasıyla meydana geliyor. Bu yararlı algler olmadan mercanlar solgunlaşıyor, açlık ve hastalıklara karşı savunmasız hale geliyor.
Mercan beyazlaması okyanus sisteminin yanı sıra renkli resiflere bağımlı olan balıkçılık ve turizme dayalı ekonomiler için de tehdit oluşturabilir.
Kötü işaretler
Son küresel kitlesel mercan ağarma olayı 2014’ten 2017’ye kadar sürdü ve bu sürede Büyük Set Resifi mercanlarının neredeyse üçte biri kaybedildi. İlk sonuçlar, bu olayda dünyadaki resiflerin yaklaşık yüzde 15’inde büyük mercan ölümlerinin yaşandığını gösteriyor. Yapılan araştırmalar bu sene durumun daha da kötüye gittiğini ortaya çıkardı.
Geçen sene Kuzey Yarımküre’deki yazın ardından, Karayipler kaybedilmiş en kötü mercan ağarmasını yaşadı.
Güney Yarımküre’nin her yerinde ağarma olduğuna dikkat çeken Manzello, ‘’Büyük Set Resifi’nin tamamının ağardığını ve Amerikan Samoası’ndaki resiflerde de ağarma olduğuna dair haberler alındığı bilgisini paylaştı.
Mercan ağarması genellikle okyanus sularının daha sıcak olmasına yol açan ve doğal olarak meydana gelen El Nino iklim olayıyla bağlantılı. Ancak geçtiğimiz yıl küresel sıcaklıklar, sanayi öncesi seviyelerine göre 1,5C derecenin üzerine çıktı.
Daha uzun bir süre boyunca yaşanacak 1,5 derecelik bir artışın kitlesel mercan ölümleri için kırılma noktası olduğuna inanılıyor; bilim insanları dünyadaki mercanların yüzde 90’ının kaybolabileceğini tahmin ediyor.
Saha denetimleri
Bu olayın kitlesel olarak kabul edilmesi için, Atlantik, Pasifik ve Hint okyanuslarında yaygın ağarmanın meydana gelmesi gerekiyor.
Bilim insanları, mercan resiflerindeki piksellerin belirli beyazlaşma eşiklerini geçip geçmediğini belirlemek için deniz yüzeyi sıcaklık verilerini ve uydu görüntülerini değerlendiriyor.
Küresel bir kitlesel ağarma olayı için, resif piksellerinin belirli bir yüzdesinin, her okyanus havzasındaki ısı stresi düzeyini ortaya çıkarması gerekiyor.
1998’den bu yana altı yerel ağarma olayına tanık olan Avustralya’nın Büyük Set Resifi’nde bilim insanları, ağarmanın boyutunu belirlemek için resif üzerinde uçuşlar gerçekleştiriyor.
Kaynak:
