Mor Çatı’nın deprem bölgesindeki üçüncü izleme ziyareti; barınma krizi, ekonomik yoksullaşma ve kurumsal yetersizliklerin kadınları şiddete karşı daha savunmasız bıraktığını ortaya koyuyor.
Kadına yönelik şiddete karşı mücadele eden Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı, 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından deprem bölgesine gerçekleştirdiği üçüncü izleme ziyaretinin bulgularını kamuoyuyla paylaşıyor. Adıyaman, Kahramanmaraş, Hatay ve Adana illerini kapsayan ziyarette edinilen bulgular, depremin üzerinden geçen iki buçuk yıla rağmen kadına yönelik şiddetle mücadele mekanizmalarının işlevini tam anlamıyla kazanamadığını gösteriyor.
Barınma krizi şiddeti derinleştiriyor:
Konteyner kentlerin kapatılma sürecinde hak sahipliğinin otomatik olarak erkeklere verilmesi, kadınları yeni bir şiddet biçimiyle karşı karşıya bırakıyor. Erkekler, kadınları konteynerden çıkarmak ve eşyaları boşaltmak gibi yöntemlerle baskı uygularken bu duruma karşı kadınların başvurabileceği bir kamu mekanizması bulunmuyor. Yeni inşa edilen konutlardaki yüksek kiralar ise şiddetten uzaklaşmak isteyen kadınlar için bağımsız yaşam kurmayı neredeyse imkânsız hâle getiriyor.
Sığınaklar hâlâ tam kapasite çalışmıyor:
Hatay’da ziyaret sırasında sığınak henüz yeniden açılmamıştı; şiddet mağduru kadınlara sunulan tek seçenek başka şehirlere nakildi. Adıyaman ve Maraş’ta ise sığınaklar ancak depremden altı ay sonra yeniden hizmet verebildi. Kurumların bir kısmı hâlâ geçici mekânlarda faaliyet gösteriyor; adres bilgileri yeterince yaygınlaştırılamamış durumda.
Sosyal destekler kadınları dışlıyor:
Deprem sonrası planlanan maddi desteklerin aile merkezli tasarlanması, şiddet gören kadınların ihtiyaç duyduğu kaynakların hanenin erkek üyelerine aktarılmasına yol açtı. Yalnız yaşayan ya da boşanma aşamasındaki kadınlar bu desteklerden kolaylıkla yararlanamıyor. Kira desteği, eşya yardımı gibi bireysel destekler ise yetersiz kalıyor.
Çocuklar ve göçmen kadınlara yönelik şiddet riski katmerli:
Hem kamu hem sivil toplum çalışanları, dar ve kalabalık konteyner yaşam alanlarında çocuk istismarının belirgin biçimde arttığını belirtiyor. Kız çocuklarının eğitimden kopması ve erken yaşta evliliğe zorlanması ciddi bir sorun olarak öne çıkıyor. Suriyeli göçmen kadınların ise 6284 sayılı Kanun’un açık maddelerine rağmen şiddetle mücadele mekanizmalarından fiilen dışlandığı gözlemleniyor.
Kurumların imkanları sınırlı, kapasite yetersiz:
Kadına yönelik şiddetle mücadeleden sorumlu kurumlar; bütçe kısıtları, personel yetersizliği ve çalışanların tükenmişliği nedeniyle tam kapasiteyle çalışamıyor. Görüşülen tüm kurum çalışanları barınma ve istihdamı birincil sorun olarak tanımlarken, kadına özgü şiddet önleme ve müdahale çalışmaları ikinci planda kalıyor.
Mor Çatı’nın Acil Talepleri
● Afet sonrası yeniden yapılandırma süreçlerinde, kadına yönelik şiddetle mücadele ve sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi, kamu kurumlarının öncelikli gündemi haline getirilmesi,
● Kadına yönelik şiddetle mücadele mekanizmalarında sunulan destek hizmetlerin aksamaması ve yeterli hizmet sunulabilmesi için merkezi bütçeden ayrılan pay artırılması,
● Kadına yönelik şiddetle mücadeleden sorumlu kamu kurumlarının hem fiziksel hem de personel kapasitesi güçlendirilmesi, kurum çalışanlarının tükenmişlik yaşamaması için süpervizyon desteğinin sürekliliğinin sağlanması,
● Tüm politika ve uygulamaların, toplumsal cinsiyet eşitliği bakış açısıyla ve kadınların özgül ihtiyaçlarını gözeterek yürütülmesi
● Şiddet vakalarına ilişkin nitelikli veri tutulması ve bu veriler ışığında önleyici çalışmalar geliştirilmesi,
● Konteyner kentlerdeki aydınlatma eksikliği ve boş alanlar gibi cinsel şiddete zemin hazırlayan fiziksel riskleri ortadan kaldıracak önlemler geliştirilmesi,
● Sosyal yardımların aile merkezli olmaktan çıkarılması; şiddet gören, yalnız
yaşayan veya boşanma aşamasında olan kadınların doğrudan faydalanabileceği şekilde planlanması,
● Çocuk istismarını ve kız çocuklarının zorla evlendirilmesini engellemek için bölgeye özgü risklerin de farkında çözüm mekanizmalarının hayata geçirilmesi,
● Yeni konutlara geçiş ve hak sahipliği süreçlerinde kadınların mülkiyet ve miras haklarını koruyacak, erkek şiddeti karşısında kadınları güvencesiz bırakmayacak hukuki ve idari düzenlemeler yapılması,
● Göçmen kadınların kadına yönelik şiddetle mücadele mekanizmalarında maruz kaldıkları ayrımcılığı ortadan kaldırmaya yönelik politikaların geliştirilmesi gerekmektedir.
Raporun tamamına buradan ulaşabilirsiniz: https://morcati.org.tr/izleme-raporlari/depremden-etkilenen-bolgede-kadina-yonelik-siddetle-mucadele-mekanizmalari-2/
