Gıda ve Tarım Örgütü tarafından yeni yayımlanan ‘’The State of Food and Agriculture-SOFA’’ raporu, mevcut tarım-gıda sistemlerinin çevre ve insan sağlığına verdiği zarara dikkat çekerek bunun yılda en az 10 trilyon dolar tutarında maliyetlere neden olduğunu ortaya çıkardı.
Ajansın 154 ülkeyi kapsayan amiral gemisi raporuna göre bu rakam, küresel Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’nın yüzde 10’unu temsil ediyor. FAO, gıda sistemlerindeki mevcut yetersizliklerin insan sağlığı açısından yıllık 7 trilyon dolar maliyet riski barındırdığını tahmin ediyor.
Rapor, yüzde 70’e tekabül eden en büyük gizli maliyetlerin, işlenmiş gıdalar, yağlar ve şekerler açısından zengin, obeziteye ve bulaşıcı olmayan hastalıklara yol açan ve iş gücü verimliliğini olumsuz yönde etkileyen sağlıksız beslenmeden kaynaklandığını ortaya çıkardı.
Bu olumsuzluklar özellikle Dünya’nın kuzey bölgelerini temsil eden zengin ülkeler için geçerli.
Toplam maliyetlerin beşte biri, sera gazı ve nitrojen emisyonlarından, arazi kullanımı değişikliğinden ve su kullanımından dolayı tüm ülkeleri etkileyen çevre bağlantılı unsurlardan oluşuyor.
Öte yandan Dünya’nın güney bölgelerini temsil eden yoksul ülkelerin büyük ölçüde yetersiz beslenme sorunlarıyla karşı karşıya olduğu belirtiliyor.
Raporda, kötü beslenme ile diyabet ve bazı tür kanserler arasında kanıtlanmış bağlantılar özetleniyor.
Hiçbir ülkenin bu gizli maliyetlerden muaf olmadığı hatırlatılıyor. Ancak, düşük gelirli ülkelerin bu durumdan orantısız bir şekilde etkilendiği ve GSYİH’lerinin yüzde 25’ini temsil ettiği aktarılıyor. Bu maliyet orta gelirli ülkelerde GSYİH’nın ortalama yüzde 12’sini, daha zengin ülkelerde ise yüzde 8’ini temsil ediyor.
Gelecek yıl gizli maliyet değerlendirmesinin daha ayrıntılı yapılacağını söyleyen FAO’nun 2024 raporu aynı zamanda gıda sistemini destekleyen vergi ve sübvansiyon sitemlerindeki değişiklikler gibi belirli politika müdahaleleri için önerilerde bulunacak.
FAO Genel Direktörü Qu Dongyu, ‘’Bu raporun tüm paydaşlar için bir eylem çağrısı olmasını ve tarım-gıda sistemlerimizi herkesin iyiliği için dönüştürmeye yönelik kolektif bir çabaya hizmet etmesini ve ilham vermesini içtenlikle umuyorum’’ dedi.
FAO raporunun yayınlandığı günlere tesadüf eden ve gıda sisteminde fosil yakıt kullanımına ve bunun çevreye verdiği zarara ilişkin değerlendirme sunan ‘’Global Alliance for the Future of Food’’ adıyla yeni bir analiz daha yayınlandı.
Bu analiz, dünya genelinde her yıl kullanılan fosil yakıtların en az yüzde 15’inin gıda tedarik zincirinde kritik etiklere sahip olduğunu ortaya çıkardı.
En büyük pay, üretimde büyük miktarlarda kullanılan fosil bazlı enerji gerektiren gübre ve böcek ilacı bağımlılığından kaynaklanıyor. Fosil yakıtlar aynı zamanda sıcaklık kontrollü gıda depolama sistemlerine ve traktör gibi tarım ekipmanlarına güç sağlamak için de kullanılıyor.
Bunlara ek olarak, gıda tedarik zincirlerinde bol miktarda kullanılan fosil bazlı plastikler de yer alıyor.
Politika yapıcılar COP28 müzakereleri sürecinde bu bilgiyi, fosil yakıtların aşamalı olarak ortadan kaldırılmasının gıda güvenliği ile uyumsuz bir tablo ortaya çıkaracağını iddia etmek için savunabilir.
‘’Global Alliance for the Future of Food’’ girişimi, politika yapıcıları tarım-gıda sektörü için düşük karbonlu alternatiflerin ölçeklendirilmesine yardımcı olmak üzere ortak çaba göstermeye çağırıyor.
İttifakın sunduğu çözümler arasında, alternatif gübreler üzerine tanımlar, pestisit ve gübre kullanımını sınırlayan tarım yöntemleri ve yenilebilir enerjiyle hizmet veren elektrik teknolojileri yer alıyor.
Girişimin program direktörü Patty Fong, ‘’Fosil yakıt bağımlılığından yenilenebilir enerjiye ve ekolojik-yenileyici tarıma geçiş sadece gezegenimizi korumakla kalmayacak, aynı zamanda gıdaya ulaşımı uygun fiyatlı hale getirecek, gıda güvenliğini artıracak, istihdam yaratacak, sağlığı iyileştirecek ve açlıkla mücadeleye yardımcı olacak’’ dedi.
Sonuç olarak FAO, hükümetleri, araştırma, veri toplama ve kapasite geliştirme gibi alanlarda yatırım ve yenilikler gerektirecek, iklim krizi, yoksulluk, eşitsizlik ve gıda güvenliği konularını ele alacak şekilde ‘’gerçek maliyet’’ muhasebesi kullanarak tarımsal gıda sistemlerini dönüştürmeye çağırıyor.
Kaynak:
